“Türkiye” qəzetinin Türkiyə və türklərə qarşı yüzillik planla bağlı hesabatı

“Türkiye” qəzetində türk jurnalist Yılmaz Bilgənin qələmə aldığı hesabat göstərir ki, Türkiyəni İran, İraq və Suriya üzərindən mühasirəyə almağa yönəlmiş təxminən 100 illik plan bu gün icra mərhələsinə daxil olub və “Davud dəhlizi” kimi anlayışlarla əlaqələndirilir. Bu layihənin Qacar imperiyasının süqutundan və Pəhləvi rejiminin qurulmasından sonra formalaşdığı, bu prosesdə Məhəmmədəli Foruğinin rolunun önə çıxdığı bildirilir. Eyni zamanda, türk kimliyi ilə qarşıdurma üzərində qurulan fars milliyyətçiliyinin bu siyasətlərin ideoloji əsasına çevrildiyi qeyd olunur.

Bu proses çərçivəsində geniş miqyaslı kimlik və mədəniyyət siyasətləri həyata keçirilib, türk dilinin ölkədən mərhələli şəkildə silinməsi hədəf alınıb. Coğrafi adların dəyişdirilməsi, məktəblərdə türk dilində danışığın qadağan olunması, yazı və yayımın qarşısının alınması, türk təqviminin qadağan edilməsi və türk kimliyinə qarşı sistematik siyasətlər bu layihənin tərkib hissəsi kimi təqdim olunur.

Araz News-un məlumatına görə, hesabatda layihənin mərkəzində “kürd divarı” konsepsiyasının dayandığı vurğulanır. Bu ideya İran–Türkiyə sərhədi boyunca kürd əhali kəmərinin yaradılmasını nəzərdə tutur və həmin dövrün rəsmi yazışmalarında da buna işarə edildiyi bildirilir. Layihənin əsas məqsədinin Güney Azərbaycan türkləri ilə Türkiyə arasındakı coğrafi bağların qırılması, demoqrafik əlaqələrin zəiflədilməsi və bölgədə güc balansının türklərin ziyanına dəyişdirilməsi olduğu qeyd olunur.

Bu məqsədlə ekoloji, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində müxtəlif struktur addımların atıldığı bildirilir. Ekoloji sahədə son onilliklərdə onlarla bəndin tikilməsi və su mənbələrinin kəsilməsi nəticəsində Urmiya gölünün qurudulduğu, bunun isə kənd təsərrüfatının zəifləməsinə və yerli əhalinin məcburi miqrasiyasına səbəb olduğu vurğulanır. Bu prosesin demoqrafik dəyişiklik üçün alət kimi istifadə edildiyi qeyd olunur.

İqtisadi sahədə isə Zərşuran və Ağdərə kimi mühüm mədənlərin xüsusi şəbəkələrə verildiyi, resurs baxımından zəngin bölgənin faktiki olaraq yoxsullaşdırıldığı bildirilir. Eyni zamanda, yanacaq, narkotik, silah, alkoqol və insan qaçaqmalçılığını əhatə edən geniş qeyri-rəsmi iqtisadiyyatın formalaşdığı, bunun da yerli güc balansına təsir göstərdiyi qeyd olunur. Hesabatda Naci Şərifi Zindəşti kimi şəxslərin bu şəbəkələrdə əsas fiqurlar olduğu və onların Tehran təhlükəsizlik qurumları, o cümlədən SEPAH və PKK ilə əlaqələrinin olduğu iddia edilir.

Hesabatda bildirilir ki, hazırda bu yüzillik layihə təhlükəsizlik–hərbi mərhələyə keçib. Məlumatlara görə, Urmiyadan Mosul və Kərkükə qədər uzanan kürd dəhlizi formalaşır. İraq türkmənlərinin cəbhəsi bu prosesi mövcudluqları üçün birbaşa təhdid kimi qiymətləndirərək xəbərdarlıq edib. Eyni zamanda, peşmərgə və PKK qüvvələrinin bu prosesdə rolunun artdığı, ABŞ-ın isə quru qüvvələri üçün bu qruplara arxalandığı qeyd olunur.

Bu çərçivədə Haşdi Şabi, peşmərgə və PKK arasında mümkün toqquşma ssenarisinin də gündəmdə olduğu və bunun 2003-cü ildə İraqda baş verənlərə bənzər genişmiqyaslı qeyri-sabitliyə səbəb ola biləcəyi vurğulanır.

Ümumilikdə, hesabat “kürd divarı” layihəsini tarixi, demoqrafik, iqtisadi və təhlükəsizlik ölçüləri olan çoxqatlı bir plan kimi təqdim edir. Bildirilir ki, bu layihə Pəhləvi dövründən başlayaraq formalaşıb və məqsədi kürd kartından istifadə edərək türk kimliyini zəiflətmək və bölgədəki tarixi mövqelərini sarsıtmaqdır. Layihənin hazırda tamamlanma mərhələsində olduğu və Güney Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı strateji bağları zəiflətməyə yönəldiyi qeyd olunur.