👤Möhsən Səadət

«Azərbaycan İrandan iki intiqam tələb edir» məqaləsinin yayımlanmasından sonra, Xalq Mücahidləri Təşkilatına aid olan «Mənəm Azərbaycan» adlı bir Telegram kanalı analitik tənqid əvəzinə söyüş, təhdid və tarix təhrifinə əl atan bir mətn yayımladı. Bu qeyd, Azərbaycanın tarixi haqq axtarışı ilə onun adından firqəvi sui-istifadə arasındakı sərhədi aydınlaşdırmaq cəhdidir.

«Mənəm Azərbaycan» adlı kanaldan yayımlanan mətn zahirən qeyd olunan məqaləyə cavabdır; lakin əslində, təhlilin şiddət sözləri ilə şüurlu şəkildə əvəz edilməsinin və tarixi-siyasi bir müzakirənin etibarsız bir layihənin xeyrinə mənimsənilməsinin açıq nümunəsidir.

«Azərbaycan İrandan iki intiqam tələb edir» məqaləsi iki konkret hadisəyə (21 Azər 1325-də Milli Hökumətin devrilməsi və Xalq Müsəlman Hərəkatı ilə Şəriətmədarinin repressiyası) diqqət yetirərək «intiqam» anlayışını zorakılıq mənasında deyil, haqq axtarışı, həqiqətin yenidən oxunması və tarixi ədalət tələbi şəklində işlətmişdi.

Bu kanaldan verilən cavab qəsdən bu fərqi görməzlikdən gəldi və «silah»a istinad, «meydan hesabatı» vədi ilə bir daha göstərdi ki, ona hakim olan məntiq dialoq və demokratik siyasət məntiqi deyil, Xalq Mücahidləri Təşkilatının onilliklər boyu təmsil etdiyi yanaşmanın yenidən istehsalıdır.

Həqiqət budur ki, Xalq Mücahidləri Təşkilatı haqq axtarışı və ədalətdən danışmaq üçün əxlaqi səlahiyyətdən məhrumdur. Bu təşkilatın dosyesi vətəndaşların öldürülməsi, ictimai yerlərdə bomba partlatmaları və sistemli daxili repressiyaları əhatə edir; nə cəmiyyətin yaddaşından silinmiş, nə də medianın ton dəyişikliyi ilə gizlənə bilən keçmiş.

Bu təşkilata bağlı bir kanal üçün «Mənəm Azərbaycan» adının seçilməsi hər şeydən çox, siyasi izolyasiyanı saxta və kollektiv kimliklə örtmək cəhdidir. Azərbaycan, uzun ədalət axtarışı ənənələri və repressiya acı təcrübələri ilə nə hər hansı bir siyasi axının şəxsi mülküdür, nə də ictimai sahədə izolyasiya olunmuş firqələrin legitimliyini bərpa etmək üçün platforma.

Azərbaycan Demokrat Firqəsi və Pişəvəriyə alət istinadları da eyni çərçivədə anlaşılır. 21 Azər Hərəkatı İran tarixində demokratik, mütərəqqi və ədalət yönümlü bir hərəkat idi; hətta öz daxilində tənqid və çoxluğa dözümlülüyü olmayan diskursların legitimləşdirilməsi üçün alət deyil.

Sonda vurğulamaq lazımdır ki, müzakirə olunan məqalədə «intiqam» məsələsinin qaldırılması zorakılığa dəvət deyildi; tarixi yaddaşa, siyasi məsuliyyətə və ədalətə dəvət idi. Xalq Mücahidlərinə aid kanaldan verilən reaksiya bir daha göstərdi ki, bu təşkilat hələ də siyasi tənqidi təhdiddən və tarixşünaslığı söyüşdən ayırmağa qadir deyil.

Azərbaycan firqəvi hesablaşmaların aləti deyil,

Tarixi haqq axtarışı silahla həyata keçirilmir,

Və İranın gələcəyi zorakılıq yolundan keçməyəcək.