بابک چلبیانلی
گزارش‌های میدانی تأییدنشده حاکی از آن است که رژیم ایران در حال بررسی مرخصی طولانی‌مدت برای برخی فعالان ملی آذربایجان در بند است و هم‌زمان شماری دیگر از فعالان را احضار کرده و با آنان درباره نوعی «گشایش» و اعطای برخی «امتیازات» گفت‌وگو کرده است. این اقدامات ممکن است اجزای یک پروژه واحد برای مدیریت و مهندسی حرکت ملی آذربایجان و شکل‌دهی به یک جریان موازی و کنترل‌شده باشند.
اگر چنین روندی وجود داشته باشد، باید میان کاهش واقعی فشار امنیتی و تلاش برای مدیریت و مهندسی یک جریان سیاسی تمایز قائل شد. آزادی زندانیان اقدامی مثبت است، اما آزادی گزینشی ایجاد کانال‌های کنترل‌شده و شکل‌دادن به جریان‌های موازی نمی‌تواند جایگزین فعالیت مستقل و آزاد شود.
مهم‌تر اینکه احقاق حقوق میلیون‌ها تورک در ایران، از حقوق زبانی و فرهنگی تا آزادی فعالیت مدنی، «امتیاز» حکومت نیست؛ این‌ها حقوق اولیه شهروندی‌اند و نباید به ابزار معامله، کنترل یا ایجاد شکاف میان فعالان تبدیل شوند.
هر گشایش واقعی باید با آزادی بدون قیدوشرط زندانیان سیاسی، پایان فشارهای امنیتی و به‌رسمیت‌شناختن فعالیت مستقل همراه باشد.
