مراسم گرامیداشت یاد و خاطره فعالان فرهنگی، مدنی و سیاسی آذربایجان جنوبی با حضور جمعی از فعالان حرکت ملی آذربایجان جنوبی، شخصیتهای فرهنگی و مدنی و شماری از شهروندان آذربایجان جنوبی مقیم خارج از کشور، روز جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵ در
هتل نیف شهر آنکارا، پایتخت ترکیه، برگزار شد.
این مراسم در ابتدا با یک دقیقه سکوت و سپس تلاوت آیاتی از قرآن کریم و قرائت فاتحه برای شادی روح فعالان فرهنگی، مدنی و سیاسی آذربایجان جنوبی که در ماههای اخیر دار فانی را وداع گفتهاند، آغاز شد. شرکتکنندگان در فضایی آکنده از احترام و همبستگی، یاد و خدمات این چهرههای تأثیرگذار را گرامی داشتند و بر ضرورت حفظ و تداوم راه و آرمانهای آنان تأکید کردند.
در آغاز برنامه، مجید جوادی آراز، سخنگوی تشکیلات مقاومت ملی آذربایجان (دیرنیش)، ضمن خوشامدگویی به حاضران و قدردانی از دستاندرکاران برگزاری مراسم، بر اهمیت برگزاری چنین برنامههایی در حفظ حافظه تاریخی و تقویت انسجام ملی تأکید کرد. وی این مراسم را نمادی از همبستگی و حساسیت جامعه ترک آذربایجان جنوبی مقیم خارج از کشور نسبت به فعالان داخل کشور دانست و اظهار داشت که یاد و نام مبارزانی که در راه دفاع از هویت، فرهنگ و حقوق ملت ترک آذربایجان جنوبی تلاش کردهاند، باید همواره زنده نگه داشته شود.
جوادی آراز با اشاره به نقش فعالان درگذشته در مبارزات فرهنگی و ملی آذربایجان، آنان را «چراغ راه مبارزات آینده» توصیف کرد و گفت که دستاوردهای امروز جامعه آذربایجان جنوبی نتیجه سالها تلاش و فداکاری این افراد است. وی همچنین با اشاره به شرایط حساس آذربایجان جنوبی و تهدیدهای موجود، از جمله خطر جنگ و تروریسم، بر ضرورت افزایش هوشیاری، همکاری و هماهنگی میان تشکلها، نهادها و شخصیتهای سیاسی، فرهنگی و مدنی آذربایجان جنوبی تأکید کرد و افزود که تنها از طریق اتحاد و همگرایی میتوان از منافع و حقوق ملت آذربایجان جنوبی دفاع کرد.
در ادامه مراسم، اسماعیل منصور اؤزدمیر، مشاور رئیس «اداره ترکهای خارج از کشور و جوامع مرتبط» ترکیه، طی سخنانی از برگزارکنندگان این برنامه قدردانی کرد و فعالان درگذشته آذربایجان جنوبی را «ستارگانی در آسمان فرهنگ و مدنیت جهان ترک» خواند. وی اظهار داشت که معرفی هرچه بیشتر فعالیتها، آثار و خدمات این چهرهها میتواند نقش مهمی در شناساندن ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی آذربایجان جنوبی به نسلهای آینده ایفا کند.
اؤزدمیر با اشاره به گستره جغرافیایی جهان ترک و ظرفیتهای عظیم فرهنگی و انسانی موجود در این حوزه، بر ضرورت بهرهگیری از این امکانات برای معرفی فرهنگها و هویتهای مختلف جهان ترک تأکید کرد. وی همچنین آذربایجان جنوبی و ترکهای ایران را یکی از عناصر مهم و تأثیرگذار فرهنگی و سیاسی در ایران دانست و خاطرنشان کرد که این جامعه نقش قابل توجهی در تحولات فرهنگی و سیاسی ایران ایفا میکند.
سخنران بعدی مراسم، دکتر محمدرضا هیئت، رئیس مرکز تحقیقاتی تبریز و مسئول نشریه «وارلیق» بود. وی در سخنان خود ضمن گرامیداشت یاد فعالان درگذشته، از تلاشهای آنان در پیشبرد مبارزات فرهنگی و ملی ترکهای ایران قدردانی کرد و نقش هر یک از این افراد را در حفظ و تقویت هویت ملی و فرهنگی جامعه آذربایجان جنوبی ارزشمند توصیف نمود.
دکتر هیئت در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع خطر نابودی و انقراض زبان ترکی خلجی پرداخت و نسبت به کاهش گویشوران این زبان هشدار داد. وی در همین راستا از تلاشهای زندهیاد علیاصغر جمراسی در زمینه پژوهش، معرفی و حفظ زبان ترکی خلجی تقدیر کرد و او را نمونهای برجسته از فداکاری در راه حفظ فرهنگ، زبان، وطن و ملت دانست.
در ادامه برنامه، اسماعیل جوادی، عضو شورای مرکزی تشکیلات مقاومت ملی آذربایجان (دیرنیش)، نیز به ایراد سخن پرداخت. وی ضمن ادای احترام به فعالان درگذشته و قدردانی از خدمات آنان، حفظ و زنده نگه داشتن یاد و خاطره این شخصیتها را وظیفهای ملی و اخلاقی برای تمامی فعالان و شهروندان آذربایجانی دانست.
اسماعیل جوادی در ادامه با تأکید بر تعلق تاریخی و هویتی آذربایجان جنوبی به مردم این سرزمین گفت: «این سرزمین وطن ماست؛ انسانش هم مال ماست، فوت شدهاش هم مال ماست، زندهاش هم مال ماست و باید از آن پاسداری کنیم.»
اسماعیل جوادی در ادامه با تأکید بر پیوند تاریخی، فرهنگی و انسانی ملت آذربایجان با سرزمین خود، اظهار داشت که آذربایجان تنها یک جغرافیا نیست، بلکه خانه مشترک نسلهای گذشته، حال و آینده این ملت است. وی خاطرنشان کرد که مردم این سرزمین، چه آنان که امروز در میان ما زندگی میکنند و چه آنان که یاد و نامشان در حافظه تاریخی ملت باقی مانده است، بخشی جداییناپذیر از هویت ملی آذربایجان به شمار میروند. به گفته وی، مسئولیت پاسداری از این سرزمین، صیانت از کرامت انسانهای آن و حفظ میراث ارزشمند گذشتگان، وظیفهای است که بر دوش همه فرزندان آذربایجان قرار دارد و تنها با احساس مالکیت، مسئولیتپذیری و تعهد نسبت به وطن میتوان آیندهای شایسته برای نسلهای بعدی رقم زد.
جوادی در بخش دیگری از سخنان خود به تحولات و مسائل روز منطقه پرداخت و با اشاره به تهدیدهای ناشی از جنگ و تروریسم، تأکید کرد که ملت ترک آذربایجان در شرایط حساسی قرار دارد و فعالان سیاسی، فرهنگی و مدنی باید بیش از گذشته بر اتحاد، همدلی و همکاری متقابل تأکید کنند. وی همچنین خواستار افزایش تعامل میان جریانها و تشکلهای مختلف آذربایجانی در راستای دفاع از منافع ملی و فرهنگی شد.
در پایان این مراسم، بخش «تریبون آزاد» برگزار شد که طی آن شرکتکنندگان درباره مسائل روز آذربایجان جنوبی، تحولات منطقهای و پیامدهای احتمالی تنشها و درگیریهای بینالمللی بر وضعیت منطقه به بحث و تبادل نظر پرداختند. حاضران دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره راهکارهای تقویت همبستگی ملی، حفظ هویت فرهنگی و چگونگی مواجهه با چالشهای پیش روی جامعه آذربایجان جنوبی مطرح کردند.
