طرح جنجالی «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه» در مجلس ایران، در صورت تصویب برخی مواد پیشنهادی آن، میتواند دامنه جرمانگاری را حتی به دریافت بورسیه تحصیلی و همکاری علمی با دانشگاههای خارجی گسترش دهد.
بر اساس متن ۱۹ مادهای این طرح که پیشتر منتشر شده، وزارت اطلاعات موظف خواهد بود هر سال فهرستی از دولتها، دانشگاهها و مؤسسات خارجی «مجاز» را برای دریافت بورسیه، کمکهزینه تحصیلی، انعقاد تفاهمنامه و برگزاری همکاریهای علمی منتشر کند. همکاری با دانشگاه یا مؤسسهای که در این فهرست قرار نداشته باشد، ممنوع شده و برای آن «حبس درجه شش» پیشبینی شده است؛ مجازاتی که در قوانین ایران معادل شش ماه تا دو سال زندان است.
به این ترتیب، در صورت تصویب این ماده با همین متن، دریافت بورسیه یا برخی انواع همکاری پژوهشی با دانشگاههای خارجی میتواند عملاً به تأیید نهاد امنیتی وابسته شود. محدودیتهای پیشنهادی تنها به دانشگاهها نیز محدود نیست و بخشهایی از متن منتشرشده، ارتباط با رسانهها، نهادها و سفارتخانههای خارجی و ارسال فیلم و اطلاعات به خارج از کشور را نیز مشمول محدودیتها و مجازاتهای کیفری میکند.
با این حال، این مقررات هنوز قانون نیستند. مجلس روز ۲۵ مرداد تنها کلیات طرح را با ۱۸۳ رأی موافق تصویب کرد. ایمان شمسایی، رئیس مرکز رسانه مجلس، و یک عضو هیئترئیسه کمیسیون قضایی نیز تأکید کردهاند که مواد و مجازاتهای طرح هنوز بررسی و تصویب نشدهاند و ممکن است در جریان بررسی مادهبهماده تغییر کنند.
تعبیر دقیق در شرایط فعلی این است که «جرمانگاری دریافت برخی بورسیههای خارجی در متن پیشنهادی طرح پیشبینی شده»، و به معنای جرمانگاری دریافت بورسیه خارجی از هماکنون در ایران نیست.
