Tədqiqatçılar İspaniyanın şimal-şərqində, Kataloniyada yerləşən çay mağarasında Buz dövrünə aid 280 rəsm qeydə alıblar. Bu rəsmləri ovçular ən azı 19 min il əvvəl mağaranın divarlarına həkk ediblər. Rəsmlər yan dəhlizdə yerləşir. Turistlər 60 ildən artıq bu dəhlizdən keçsələr də, rəsmləri fərq etməyiblər. Onların bəziləri hətta öz adlarını və ziyarət tarixlərini məhz bu rəsmlərin üzərinə cızıblar.
Rəsmlərdən 55-i heyvan təsviridir. Bunların arasında at, maral və vəhşi öküzdən tutmuş keçi və bir ayıya qədər müxtəlif heyvanlar var. Bu rəqəm Kataloniya üçün olduqca diqqətçəkəndir, çünki bu kəşfə qədər bütün bölgədə Buz dövrünə aid cəmi iki heyvan təsviri məlum idi. Mütəxəssislər mağaranın kələ-kötür divarlarının bədii əsər yaratmaq üçün yararsız olduğunu düşünürdülər. Elə buna görə də indiyədək heç kim orada rəsm axtarmamışdı.
Hadisə mağarada çalışan bir arxeoloqun bir qrup turistin kiçik yan dəhlizdən çıxdığını eşitməsi ilə başlayıb. O, dəhlizi yoxlamaq üçün oraya gedib və divarların ziyarətçilərin adları ilə dolu olduğunu görüb. Bu, İranda da bir çox tarixi abidəyə ziyan vurmuş yadigar yazma adətidir. Arxeoloq dəbilqəsini çıxarıb, onun fənərini cızıqlara yaxın tutub və müasir yadigar yazıları arasında daha qədim xətlər görüb.
Bu incə rəsmlər birbaşa işıq altında demək olar ki, görünməz olur və yeni cızıqlar arasında itib-batır. Mağaranın ən təcrübəli bələdçilərindən biri bu dəhlizə yüzlərlə dəfə getsə də, at təsvirini heç vaxt görməmişdi. Lakin təsvir ona göstərildikdən sonra hər dəfə dəhlizə gedəndə gözü ona sataşırdı.
Turistlər mağaranın yeraltı çayında dalğıc geyimində gəzirlər. Lakin həmin dəhliz kövrək divarlarını qorumaq üçün hazırda ziyarətçilərin üzünə bağlanıb. Bəzi keçidlərin yolunu çöküntülər bağlayıb. Tədqiqatçılar bu keçidlərin arxasında hələ tədqiq olunmamış başqa zalların da ola biləcəyini ehtimal edirlər.
