«Xəzər dənizinin tarixi adının bərpası tələbi» adlı internet kampaniyası başladılıb. Bu hərəkat «Xəzər dənizi ilə bağlı milli kampaniya» heştaqı ilə İranın sosial şəbəkələrində dənizin adı ətrafında müzakirəni yenidən gündəmə gətirib.
«Xəzər» adı tarixi xəzər xalqının adından götürülüb; bu, bir neçə əsr boyunca Qafqazın müəyyən hissələrində, Xəzər dənizinin şimalında və Şərqi Avropada hökmranlıq etmiş, nüvəsi türkdilli olan bir ittifaq idi. Bu dəniz Azərbaycan türk dilində «Xəzər dənizi» adlanır və İran İslam Respublikasının rəsmi sənədlərində də əsasən «Xəzər dənizi» adı işlədilir.
Azərbaycanlı tənqidçilər hesab edirlər ki, fars millətçi cərəyanlarının «Xəzər» adını «Kaspi» və ya «Mazandaran» adı ilə əvəz etmək cəhdi sadəcə coğrafi ad seçimi deyil; bu, türklərin tarixi ilə bağlı izlərin aradan qaldırılması və ya kölgədə saxlanılması meyli ilə bağlıdır.
Bu həssaslığın uzun bir keçmişi var. Daha əvvəlki bir kampaniyada da xəzərlər açıq şəkildə «işğalçı və İran əleyhinə xalq» adlandırılmış və onların adının bu dənizdən silinməsi tələb olunmuşdu; bu ifadə tərzi hərəkatın kimlik və millətçilik ölçülərini aşkar edir.
Bu mübahisənin İranın müharibə şəraitində, geniş miqyaslı iqtisadi, enerji, sosial və məişət böhranları fonunda yenidən gündəmə gəlməsi ciddi bir sual doğurur: ölkənin hazırkı vəziyyətində bu fars millətçi, özlərinin ifadəsi ilə desək, «İranşəhri» cərəyanlarının xalq üçün həqiqi prioriteti və qayğısı Xəzər dənizinin adının dəyişdirilməsidirmi?
