چهارم سپتامبر، صدوهفتمین سالگرد آغاز کنگره سیواس است؛ کنگرهای که در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ تورکیه برگزار شد و به یکی از ستونهای اصلی مبارزه ملی برای استقلال تبدیل شد. در شرایطی که بخشهایی از آناتولی در اشغال نیروهای خارجی بود و آینده کشور در هالهای از ابهام قرار داشت، نمایندگان مناطق مختلف به سیواس آمدند تا درباره سرنوشت مشترک خود تصمیم بگیرند.
تیآرتی نوشت کنگره سیواس از ۴ تا ۱۱ سپتامبر ۱۹۱۹ به رهبری مصطفی کمال آتاتورک برگزار شد. در این نشست، تصمیمهای کنگره ارزروم از سطح منطقهای فراتر رفت و به برنامهای برای سراسر کشور تبدیل شد. نمایندگان بر تمامیت سرزمینی، استقلال ملی و مخالفت با هرگونه تجزیه تأکید کردند.
یکی از تاریخیترین تصمیمهای کنگره، رد صریح «قیمومیت و حمایت خارجی» بود. در شرایطی که برخی جریانها نجات کشور را در قرار گرفتن زیر حمایت قدرتهای خارجی میدیدند، کنگره سیواس اعلام کرد استقلال باید بر اراده خود ملت استوار باشد.
در همین کنگره، انجمنهای دفاع از حقوق مناطق مختلف زیر یک ساختار واحد گرد آمدند و «هیئت نمایندگی» نیز به نهادی فراگیرتر برای هدایت مبارزه ملی تبدیل شد. مصطفی کمال و همراهانش پس از کنگره برای مدتی سیواس را به یکی از مهمترین مراکز سیاسی و سازماندهی نهضت استقلال تبدیل کردند.
سیواس در مجموع ۱۰۸ روز میزبان ستاد اصلی مبارزه ملی بود. روندی که در این شهر قدرت گرفت، بعدها با تشکیل مجلس بزرگ ملی تورکیه در آنکارا، جنگ استقلال و در نهایت اعلام جمهوری تورکیه در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳ ادامه یافت.
کنگره سیواس علاوه بر یک نشست سیاسی لحظهای بود که اراده استقلال از یک مطالبه پراکنده به تصمیمی ملی تبدیل شد و پیام آن روشن بود: سرنوشت یک ملت را باید خود آن ملت تعیین کند.
