در حالی که جمهوری اسلامی، امارات متحده عربی را به مشارکت در حملات نظامی علیه ایران متهم کرده و در جریان جنگ اخیر نیز اهدافی در این کشور را هدف قرار داده است، گزارشها از موافقت اولیه روسیه با فروش سامانههای پدافندی اس-۴۰۰ ترکیه به ابوظبی حکایت دارد؛ تحولی که بار دیگر محدودیتهای «شراکت راهبردی» تهران و مسکو را آشکار میکند.
وبسایت «میدل ایست آی» به نقل از منابع روس و تورک گزارش داده است که مذاکرات برای فروش سامانههای اس-۴۰۰ مستقر در ترکیه به امارات، از چند ماه پیش آغاز شده و مسکو با اصل این طرح مخالفتی ندارد؛ هرچند اجرای نهایی آن همچنان نیازمند موافقت ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه است.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین نیز روز جمعه تأیید کرد که روسیه درباره سرنوشت سامانههای اس-۴۰۰ با ترکیه در تماس است. او این موضوع را «بسیار حساس» خواند، اما گفت رایزنیهای مسکو و آنکارا ادامه خواهد یافت. کرملین تاکنون نام امارات را رسماً بهعنوان خریدار احتمالی اعلام نکرده است.
ترکیه در سال ۲۰۱۹ سامانههای اس-۴۰۰ را از روسیه خریداری کرد؛ معاملهای که به حذف آنکارا از برنامه جنگندههای اف-۳۵ و اعمال تحریمهای آمریکا علیه صنایع دفاعی ترکیه انجامید. اکنون دولت رجب طیب اردوغان امیدوار است با خارج کردن این سامانهها از خاک و مالکیت ترکیه، زمینه لغو تحریمها و بازگشت به برنامه اف-۳۵ را فراهم کند.
بر اساس طرح مطرحشده، ترکیه سامانهها را به امارات میفروشد و بخشی از هزینه پرداختشده خود را پس میگیرد؛ ابوظبی به یک سامانه پدافندی روسی با توان مقابله با هواپیماها، موشکهای کروز و برخی موشکهای بالستیک دست مییابد و آمریکا نیز یکی از مهمترین موانع روابط دفاعی خود با ترکیه را کنار میزند.
اما این معامله احتمالی برای ایران معنای متفاوتی دارد. امارات در جریان جنگ اخیر به یکی از مهمترین رقبای منطقهای جمهوری اسلامی تبدیل شده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر ابوظبی را به «مشارکت مستقیم» در عملیات نظامی علیه ایران متهم کرده بود. گزارشهایی نیز منتشر شده که بر اساس آن، امارات در ماه آوریل عملیات تلافیجویانهای علیه اهدافی در ایران انجام داده است.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه جمعه با استناد به سندی از وزارت بازرگانی آمریکا گفت واشنگتن مقررات صادراتی مربوط به امارات را به دلیل حمایت این کشور از عملیات نظامی علیه ایران تسهیل کرده است. او این سند را «اعتراف رسمی واشنگتن» و «سند رسوایی ابوظبی» نامید.
در چنین شرایطی، موافقت روسیه با انتقال سامانههای اس-۴۰۰ به امارات میتواند توان دفاعی کشوری را افزایش دهد که تهران آن را در ردیف شرکای عملیات نظامی علیه خود قرار داده است.
این تحول همچنین نشان میدهد روابط تهران و مسکو، برخلاف ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، بیش از آنکه یک اتحاد نظامی باشد، شراکتی مبتنی بر منافع مقطعی و معاملات متقابل است. هنوز قرارداد نهایی فروش اس-۴۰۰ به امارات امضا نشده و موافقت پوتین نیز قطعی نیست. با این حال، نفس استقبال اولیه مسکو از این طرح پیامی روشن برای تهران دارد.
