تورکیه و ایران در دو سوی یک اقلیم مشابه قرار دارند و هر دو از زمینهای وسیع کشاورزی برخوردارند. اما مسیر این دو کشور در دو دهه گذشته بهکلی از هم جدا شده است. امروز تورکیه در تولید گندم، ذرت، چغندرقند، شیر و دام سنگین بهروشنی از ایران پیشی گرفته است.
ارقام تصویری گویا به دست میدهند. تولید گندم تورکیه در سال ۲۰۲۵ به ۱۸ تا ۲۰ میلیون تن رسید. ایران در همین مدت تنها ۱۲٫۵ میلیون تن گندم تولید کرد.
در ذرت فاصله عمیقتر است؛ تورکیه سالانه ۸٫۵ میلیون تن تولید میکند، در حالی که ایران همچنان واردکنندهای بزرگ است. تورکیه با تولید بیش از ۲۰ میلیون تن چغندرقند نیز در شمار تولیدکنندگان برتر جهان قرار دارد. شکاف در دامداری چشمگیرتر است؛ تولید شیر تورکیه به ۲۱ میلیون تن میرسد، یعنی نزدیک به دو برابر ایران.
موفقیت تورکیه حاصل برنامههای بلندمدت دولتی است. گسترش شبکه آبیاری، افزایش یارانهها، تقویت صنعت بذر، اصلاح نژاد دام و توسعه واحدهای مدرن لبنی محور این برنامههاست. تورکیه امروز در لبنیات، آرد، ماکارونی و قند فرآوریکننده و صادرکنندهای جدی به شمار میرود.
عقبماندگی ایران را نمیتوان تنها به تحریمها نسبت داد. به گزارش واشنگتن پست و گاردین، برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی و حفر چاههای غیرمجاز، ایران را به بحرانی بیسابقه کشانده است. کشت محصولات آببر در مناطق خشک نیز این بحران را تشدید کرده است.
کشاورزی ایران حدود ۸۸ درصد منابع آبی کشور را مصرف میکند، اما بازده اقتصادی آن محدود مانده است. ضعف بهرهوری، نبود فناوری روزآمد و تمرکز سیاستگذاران بر حجم تولید بهجای ارزش افزوده، شکاف با تورکیه را عمیقتر کرده است. سیاستهای جمهوری اسلامی و بیتوجهی به بحران آب، پتانسیل کشاورزی مناطق حاصلخیزی همچون گونئی آزربایجان را نیز به هدر داده است.
