Həbsdə olan azərbaycanlı türk vəkil və siyasi fəal Tahir Nəqəvi Evin həbsxanasından yazdığı məktubda bildirib ki, Məsud Pezeşkian onun azad edilməsi ilə maraqlandığı bir vaxtda Kəşfiyyat Nazirliyinin nümayəndəsi ondan və digər məhbuslardan yenə kamera qarşısında etiraf etmələrini və tövbənamə yazmalarını tələb edib.
Nəqəvi yazıb ki, son üç ildə bu tələblər dəfələrlə irəli sürülüb və hər dəfə onlar bunu qətiyyətlə rədd ediblər. O, yalnız bir nəfərin azadlığı ilə maraqlanılmasını tənqid edərək xatırladıb ki, digər azərbaycanlı fəallar da Evin, Təbriz, Ərdəbil və Urmiya həbsxanalarında saxlanılır.
Nəqəvi həmçinin həyat yoldaşının saxlanılaraq dindirildiyini, bacısının təhdid olunduğunu və vəkillik lisenziyasının dayandırıldığını bildirib, ayrı-seçkiliyə son qoyulmasını və ana dilində təhsil hüququnun tanınmasını tələb edib.
Nəqəvi Pezeşkianın məktubuna cavab olaraq «Niyə üç ildən sonra?» deyə soruşub və vurğulayıb: «Hazırkı şəraitdə Evin həbsxanasından azad olunmağım kiçik bir zindandan çıxıb İran adlı böyük bir zindana düşməkdən başqa bir şey olmayacaq.»
Tahir Nəqəvinin Evin həbsxanasından yazdığı məktubun tam mətni
Evin həbsxanasında saxlanılan azərbaycanlı siyasi məhbus Tahir Nəqəvinin məktubunun tam mətni
1405/7/26 tarixində, bazar günü, Evin həbsxanasının təftiş rəisi yanıma gəldi və mən Pezeşkianın Məhkəmə hakimiyyətinin rəhbərinə ünvanladığı məktubun məzmunundan xəbər tutdum. Məktubda mənim hüquqi vəziyyətimin, müalicəmin və azad edilməyimin araşdırılması xahiş olunurdu. Bu həqirin azadlığı üçün məktub yazdığına və bu məsələ ilə maraqlandığına görə prezidentə təşəkkür edirəm. Bununla yanaşı, əziz həmvətənlərimə bir neçə məqamı ərz etmək istəyirəm.
1. Niyə üç ildən sonra?
Böyük Şəhriyar buyurur:
«Gəldin, canım sənə qurban, amma indi niyə?»
Torpağımın şərəfli xalqı! Bildiyiniz kimi, mən və Azərbaycanın çoxsaylı siyasi və vətəndaş fəalları ana dilinin tanınmasını müdafiə etdiyimizə, vətəndaş hüquqlarının bərpası və hər cür ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılması uğrunda mübarizə apardığımıza görə 1402-ci ildə əsassız və haqsız ittihamlarla birlikdə 140 ildən çox həbs cəzasına məhkum edildik və Evin həbsxanasına salındıq. Bizim iddiamıza görə, bu uydurma işləri qurub ortaya atan Kəşfiyyat Nazirliyinin içindəki bir qrupdur. Bu nazirlik isə birbaşa prezidentin özünün nəzarəti altında fəaliyyət göstərir.
Üç illik əsirlik dövründə uydurma işlərə və qanunsuz həbslərə etiraz olaraq iki dəfə aclıq aksiyası keçirdik. Bundan başqa, məhbusların ailələri və Azərbaycanın bir sıra vətəndaş fəalları bir aydan çox Evin həbsxanası qarşısına toplaşaraq qanunsuz həbslərə və məhbuslara qarşı təzyiqlərə etiraz etdilər. Daxili və xarici xəbər agentliklərinin əksəriyyəti, eləcə də sosial şəbəkələr bu etirazları işıqlandırdı. Bütün bunlara və prezident aparatına dəfələrlə yazmağımıza baxmayaraq, necə olur ki, o, mənim azadlığımı yalnız üç ildən sonra xatırlayıb?
Maraqlıdır ki, məhbus ailələri həbsxana qarşısına toplaşanda vaxtilə qonşumuz olmuş xuzistanlı yaşlı bir qadın acınacaqlı vəziyyətimizi öyrəndi. O, buna etiraz olaraq həm həbsxana qarşısındakı aksiyaya qatıldı, həm aclıq aksiyası keçirdi, həm də həbsxanaya gəlib bizimlə görüşdü. Lakin etnik ədalətdən danışan, xalqın səsini məhz bu şüarla qazanan və ən əsası, vətəndaşların hüquqlarını müdafiə etmək kimi şəri və qanuni vəzifə daşıyan prezidentdən heç bir səs çıxmadı.
Fikrimcə, bu problemi həll etmək üçün prezidentin Məhkəmə hakimiyyətinin rəhbərinə məktub yazmasına ehtiyac yox idi. O, tabeliyindəki qurumlara nəzarət etmək vəzifəsini lazımınca yerinə yetirsə, belə problemləri ayrı-ayrılıqda araşdırıb həll etməyə ehtiyac qalmaz.
Daha önəmlisi, prezident tabeliyindəki təhlükəsizlik qurumlarında mənim «anti-türk bölmə» adlandırdığım strukturu ləğv edə bilər. Bundan başqa, bu torpaqda yaşayan bütün qeyri-fars etnik qrupların bütün qanuni hüquqlarını, o cümlədən ana dilində təhsil almaq və ondan istifadə etmək hüququnu və digər legitim hüquqlarını fars vətəndaşların hüquqları ilə bərabər tanıya bilər. Bunu etsə, milli birliyin möhkəmlənməsi yolunda birdəfəlik təsirli addım atmış olar.
2. Bir nəfərin azadlığı, yoxsa hamının hüquqlarının müdafiəsi?
Prezident, şübhəsiz ki, bilir ki, mən bu gün ayrı-seçkiliyə və ədalətsizliyə etiraz etdiyim, bu torpaqda yaşayan bütün qeyri-fars xalqların və etnik qrupların uşaqlarının ana dili hüququnu müdafiə etdiyim üçün həbs cəzası çəkirəm.
Prezident bu qədər məzlumun arasından yalnız bir nəfərin – özü də bəxtsiz mənim – məhkəmə işini seçib onun üçün məktub yazır və azadlığı ilə maraqlanır. Bu, həm məni xəcalətli və utanclı vəziyyətə salır, həm də qeyri-peşəkar, qeyri-siyasi və prezidentlik məqamının şəninə yaraşmayan bir addımdır! Çünki məndən başqa, eyni işdə adı keçən bir çox insan keçmişdə Evin həbsxanasında saxlanılıb, bu gün də saxlanılır, Azərbaycanın başqa övladları isə Təbriz, Ərdəbil və Urmiya həbsxanalarında yatırlar. Onlar da öz xalqlarının insan hüquqları ilə bağlı tələblərinin arxasınca getdikləri və ana dili hüququnu müdafiə etdikləri üçün həbs olunublar. Bu işləri Kəşfiyyat Nazirliyinin bəzi əməkdaşlarının uydurduğunu düşünürük və həbslərini qanunsuz hesab edirik.
...açıq qalır. Buna baxmayaraq, təəssüf ki, prezidentin bu məsələ ilə maraqlandığına dair heç bir xəbər eşidilmir.
Pezeşkian, şübhəsiz ki, ölkədəki ağır iqtisadi vəziyyətdən xəbərdardır. Onun övladları və nəvələri var və bəzən onları süfrəsinin başına toplayır. O, zaman-zaman çıxışlarında Nəhcül-bəlağədən İmam Əlinin (ə) sözlərini xatırladır və yəqin ki, yəhudi qızın ayağından xalxalın qoparılması rəvayətini də eşidib. Bu rəvayətə görə, İmam Əli (ə) belə bir zülmü eşidəndə qəzəblənir və ölüm arzulayır.
Deməliyəm ki, Pezeşkianın hakimiyyəti dövründə haqsız yerə həbs olunduğunu düşündüyümüz məhbusların qızları, həyat yoldaşları, bacıları və anaları gözüyaşlı və qəlbi qan içində gün keçiriblər. Üstəlik, bahalıq və inflyasiya ailələrin həyatını çətinləşdirib, onların çoxunun nə süfrəsində çörəyi olub, nə də evində çörək qazananı!
Mənim vəkillik lisenziyamın dayandırılmasını bir kənara qoyuram. Kəşfiyyat Nazirliyinin əməkdaşları həyat yoldaşımı evdə saxlayıb, təhdid və təhqir edib, dindiriblər. Bacım da çağırılıb, onu dindirir və təhdid edirlər. Digər əzizlərim və dostlarım da eyni şəkildə təhlükəsizlik əməkdaşlarının təhdid və təhqirlərinə məruz qalıblar və bu təhdidlər hələ də davam edir.
Əgər Pezeşkian tabeliyindəki qurumların nə etdiyindən xəbərsizdirsə, seçkiqabağı kampaniyada xalq qarşısında girov qoyduğu şərəf və nüfuz naminə elə bu gün istefa verməlidir. Yox, əgər bu məsələlərdən xəbəri var, amma heç bir addım atmır və xalqın fəryadına çatmırsa, heç olmasa Allah xatirinə çıxışlarında Nəhcül-bəlağədən danışmasın. Çünki,
«Bu tərzdə ki, Nəhcül-bəlağə oxuyursan, müsəlmanlığın abrını aparırsan.»
Dildə Əlinin (ə) sözlərini deyib, Müaviyə kimi hökm sürmək olmaz.
4. Azadlıq, yoxsa məcburi etiraf?
Sonda oxucuları güldürmək üçün gülünc bir məqama da toxunmaq istəyirəm.
1405/7/26 tarixində, Pezeşkianın məktubu göndərildiyi vaxt, təsadüfən Evin həbsxanasında Kəşfiyyat Nazirliyinin nümayəndəsi ilə görüşmək imkanım oldu. Kəşfiyyat Nazirliyinin istintaq əməkdaşlarının uydurduğu işlər barədə bir neçə dəqiqə danışdıqdan sonra o, həyasızcasına bizə azadlığımız müqabilində şərtlər irəli sürdü: Kəşfiyyat Nazirliyinin kameraları qarşısına çıxmalı, etmədiyimiz əməlləri boynumuza almalı və aidiyyəti məsul şəxslərin istədiyi kimi tövbənamə yazmalı idik. Bununla nazirlik qanunsuz və əxlaqsız məqsədlərinə çatmaq istəyir.
Halbuki son üç ildə bu cür biabırçı tələblərlə dəfələrlə üzləşmişdik və hər dəfə qəti şəkildə rədd etmişdik.
Kəşfiyyat Nazirliyi nümayəndəsinin yenidən səsləndirdiyi təhdid və təklifləri eşidəndən sonra bir reallıq məni çox sarsıtdı: iki hakimiyyət qolunun rəhbəri mənim qanunsuz həbsimlə və azadlığımla maraqlanır, eyni vaxtda isə Kəşfiyyat Nazirliyinin nümayəndəsi bizdən hələ də etmədiyimiz əməlləri etiraf etməyimizi və tövbənamə yazmağımızı tələb edir. Doğrudan da, bu ölkədə nə baş verir?
5. İran adlı böyük zindanda fərdi azadlıq
Sözümün sonunda ərz etməliyəm ki, üç il həbsdə işgəncə, təzyiq, əziyyət, əzab və xəstəlik çəkdikdən sonra cənabların şahanə mərhəmətinə əsla ehtiyacım yoxdur. Xahiş edirəm, özünüzün yazdığı bu natamam qanunu heç olmasa icra edin. Bizim kimilər bu qanunu dəfələrlə tənqid etmişik və hələ də tənqidimizdə israrlıyıq. Qanunları biz yazsaydıq, bu torpağın bütün vətəndaşlarının siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni, dil, irq, din və məzhəb hüquqlarını cinsindən asılı olmayaraq bərabər, ədalətli və heç bir ayrı-seçkilik qoymadan tanıyardıq.
Nəhayət, icraçılar mövcud qanunu da düzgün tətbiq etsələr, ayrı-ayrı hallar üçün tapşırıq və məktub yazmağa ehtiyac qalmaz. İxtilafları və problemləri kökündən həll etməyin yeganə prinsipial yolu budur.
Bundan başqa, bu şahanə lütflərlə azad olunsam, bəlkə də bir-iki gün sonra həmin əməkdaşlar başqa bir iş uyduracaq və özümü başqa bir zindanda tapacağam.
Şübhəsiz ki, xalq və ölkə azad olmadıqca və cəmiyyətdə ədalət qurban verildikcə, hazırkı şəraitdə mənim Evin həbsxanasından azad olunmağım kiçik bir zindandan çıxıb İran adlı böyük bir zindana düşməkdən başqa bir şey olmayacaq. Bu həbsə və zindana son nəfəsimə qədər, canım bahasına dözəcəyəm. Dəyərsiz canımı vətən yolunda fəda etməkdən böyük səadət nə ola bilər?
Azadlıqsevər şairin dediyi kimi:
«O zaman ki, azadlıq yoluna baş qoydum,
Azadlıq naminə candan əl üzdüm»
Azadlıq bu torpağın bütün insanlarına layiqdir. Yalnız bir nəfəri azad etməklə ya azadlığı, ya da həmin insanı ələ salmış oluruq.
Ustad Səməd Muradinin dediyi kimi:
«Əgər azadlıq budur, qoyuban ölüm zindanə mən»
Evin əsirgahı – Tahir Nəqəvi
