Yerdən çox uzaq məsafədə yerləşən bir planet, saniyədə yüzlərlə dəfə öz oxu ətrafında fırlanan ölü bir ulduzun cazibə qüvvəsi altında sıxılaraq limon formasını alıb. Bu planetin atmosferi adi hava və ya zəhərli qazlardan deyil, tamamilə xalis karbondan ibarətdir. Onun səmasında his buludları hərəkət edir, dərinliklərində isə həmin karbon almaza çevrilərək yağış kimi yağır. Bu planeti araşdıran astronomlar belə ilk baxışda yalnız "bu daha nədir?" sualını verə biliblər.
"Almaz yağan planet" kimi tanınan bu göy cismi, Ceyms Uebb kosmik teleskopunun 2021-ci ildən bu yana etdiyi qəribə kəşflərdən yalnız biridir. Uebbin indiyədək araşdırdığı 150 ekzoplanetdən yalnız bunun atmosferində karbon aşkarlanıb və hələ heç kim onun necə formalaşdığını dəqiq bilmir.
Kəşf edilən başqa bir qəribə planetin yaşı bizim Günəşimizin yaşından iki dəfə böyükdür və temperaturu təxminən 1700 dərəcə Selsiyə çatır. Onun bir yarımkürəsi tamamilə əriyərək lava okeanına çevrilib, digər yarımkürəsi isə daim tam qaranlıqda qalıb. Məlum qanunlara görə, bu qədər isti və kiçik bir planetin ümumiyyətlə atmosferi olmamalıdır; lakin Uebb daim lavanın dərinliklərindən qazlar buraxan və planetin işıqlı tərəfini bir qədər sərin saxlayan atmosferin aydın izlərini aşkar edib.
Uebb ilk dəfə hələ heç kimin görmədiyi bir şeyi də qeydə alıb: gənc qaz nəhəngi planetin ətrafında yeni formalaşan bir peykin əmələ gətirdiyi real qaz və toz diskini. Bu diskin kimyəvi tərkibi formalaşmaqda olan ulduzun ətrafındakı maddələrdən tamamilə fərqlənir; məhz bu, buzlu Avropadan vulkanik İoya qədər Yupiterin peyklərinin nə üçün bir-birindən bu qədər fərqləndiyini izah edə bilər.
Ən qədim tanınan qalaktikalar belə qəribə davranış nümayiş etdirir. Uebb, Böyük Partlayışdan cəmi iki milyard il sonra hər hansı modelin proqnozlaşdırdığından qat-qat sürətli və çox ulduz yaradan cavan qalaktikalar aşkar edib. İndi alimlər kainat tarixinin ilk fəslini yenidən yazırlar.
