Bu gün, 14 mordad, İranda Məşrutə fərmanının imzalanmasının ildönümüdür; bu fərman 1285-ci şəmsi ilində Qacar sülaləsindən Müzəffərəddin şah tərəfindən imzalanmış və İranda ilk Milli Şura Məclisinin təşkilinə, eləcə də Əsas Qanunun (Konstitusiyanın) hazırlanmasına zəmin yaratmışdı.
Bu hadisə İranın siyasi tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri və mütləq hakimiyyətdən qanuna əsaslanan idarəçilik sisteminə keçidin başlanğıcı sayılır.
Azərbaycan Məşrutə inqilabında mərkəzi rol oynamışdır. Kiçik istibdad dövrünün başlanmasından sonra Heydər xan Əmioğlu, Əli Müsyö, Hacı Rəsul Sədqiyani, Səqətül-İslam Təbrizi, Səttarxan və Baqirxan kimi şəxsiyyətlərin rəhbərliyi altında Azərbaycan türk millətinin müqaviməti Məşrutənin qorunub-saxlanmasında və dirçəldilməsində həlledici rol oynamış, bir çox tarixçilər Azərbaycan və Təbrizin dözümlülüyünü Məşrutə inqilabının yaşamasının əsas amili hesab edirlər.
Məşrutənin ən mühüm nailiyyətlərindən biri əyalət və vilayət əncümənləri prinsipinin rəsmən tanınması olmuşdur; bu prinsip xalqın əyalət işlərinin idarə olunmasında iştirakının artırılması, əyalətlərlə bağlı məsələlərə nəzarət və hakimiyyətin mərkəzsizləşdirilməsi məqsədilə nəzərdə tutulmuşdu.
Bu prinsip Pəhləvi rejiminin hakimiyyətə gəlişi və mərkəzləşdirici siyasətlərin gücləndirilməsi ilə heç vaxt tam şəkildə həyata keçirilməsə də, Azərbaycanın siyasi liderləri və cərəyanları bu günə qədər onu ölkənin demokratikləşdirilməsinin və mərkəzi hakimiyyətin mərkəzsizləşdirilməsinin əsaslarından biri hesab edərək bunun ardınca getmişlər. Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin rəhbərlik etdiyi Azadistan hərəkatında, daha sonra 21 Azər hərəkatında və Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Milli Hökumətinin yaradılmasında, eləcə də Seyid Kazım Şəriətmədarinin rəhbərlik etdiyi Müsəlman Xalq Hərəkatında da Məşrutənin bayrağı və onun demokratik prinsipləri mərkəzi hökumətin mərkəzləşdirici siyasətlərinə qarşı bir daha yüksəldilmişdir.
