İslam Respublikası Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak etməkdə ittiham etdiyi və son müharibə zamanı bu ölkədəki hədəflərə zərbələr endirdiyi bir dövrdə, Rusiyanın Türkiyədəki S-400 hava müdafiə sistemlərinin Əbu-Dəbiyə satışına ilkin razılıq verdiyi barədə məlumatlar yayılır. Bu inkişaf bir daha Tehran ilə Moskva arasındakı «strateji tərəfdaşlığın» məhdudiyyətlərini üzə çıxarır.
«Middle East Eye» veb-saytı Rusiya və Türkiyə mənbələrinə istinadən xəbər verib ki, Türkiyədə yerləşdirilmiş S-400 sistemlərinin Əmirliklərə satışına dair danışıqlar bir neçə ay əvvəl başlayıb və Moskva bu təklifin mahiyyətinə etiraz etmir. Bununla belə, son qərarın Rusiya prezidenti Vladimir Putinin razılığını tələb etdiyi qeyd edilir.
Kreml sözçüsü Dmitri Peskov cümə günü Rusiyanın S-400 sistemlərinin taleyi ilə bağlı Türkiyə ilə əlaqə saxladığını təsdiqlədi. O, məsələni «son dərəcə həssas» adlandırdı, lakin Moskva ilə Ankara arasındakı məsləhətləşmələrin davam edəcəyini bildirdi. Kreml Əmirlikləri rəsmi olaraq potensial alıcı kimi hələ elan etməyib.
Türkiyə 2019-cu ildə S-400 sistemlərini Rusiyadan satın aldı. Bu müqavilə Ankaranın F-35 qırıcı proqramından çıxarılmasına və ABŞ-ın Türkiyə müdafiə sənayesinə sanksiyalar tətbiq etməsinə səbəb oldu. İndi Rəcəb Tayyib Ərdoğanın hökuməti bu sistemləri Türkiyənin ərazisindən və mülkiyyətindən çıxarmaqla sanksiyaların ləğvini və F-35 proqramına geri dönüşü təmin etməyi ümid edir.
Təklif olunan sxemə görə, Türkiyə sistemləri Əmirliklərə satır və ödədiyi məbləğin bir hissəsini geri alır; Əbu-Dəbi təyyarələrə, kruz raketlərinə və bəzi ballistik raketlərə qarşı mübarizə qabiliyyəti olan bir Rusiya hava müdafiə sistemi əldə edir; ABŞ isə Türkiyə ilə müdafiə əlaqələrinin qarşısındakı ən mühüm maneələrdən birini aradan qaldırır.
Lakin bu ehtimal olunan müqavilə İran üçün başqa məna daşıyır. Əmirliklər son müharibə zamanı İslam Respublikasının ən mühüm regional rəqiblərindən birinə çevrilib. İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi daha əvvəl Əbu-Dəbini İrana qarşı hərbi əməliyyatlarda «birbaşa iştirakçı» olmaqda ittiham etmişdi. Bundan əlavə, Əmirliklərin aprel ayında İrandakı hədəflərə qarşı cavab əməliyyatı keçirdiyi barədə məlumatlar da yayılıb.
İslam Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin hüquqi və beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Kazım Ğəribabadi cümə axşamı ABŞ Ticarət Nazirliyinin bir sənədinə istinad edərək Vaşinqtonun Əmirliklərlə bağlı ixrac qaydalarını bu ölkənin İrana qarşı hərbi əməliyyatları dəstəkləməsinə görə yüngülləşdirdiyini söylədi. O, bu sənədi «Vaşinqtonun rəsmi etirafı» və «Əbu-Dəbinin rüsvayçılıq sənədi» adlandırdı.
Belə bir şəraitdə Rusiyanın S-400 sistemlərinin Əmirliklərə ötürülməsinə razılıq verməsi Tehranın özünə qarşı hərbi əməliyyatlarda tərəfdaş saydığı bir ölkənin müdafiə potensialını artıra bilər.
Bu inkişaf həm də göstərir ki, Tehran ilə Moskva arasındakı münasibətlər İslam Respublikasının rəsmi ritorikasının əksinə olaraq, hərbi ittifaqdan çox situativ maraqlar və qarşılıqlı müqavilələrə əsaslanan tərəfdaşlıqdır. S-400-ün Əmirliklərə satışına dair son müqavilə hələ imzalanmayıb və Putinin razılığı da qəti deyil. Bununla belə, Moskvanın bu təklifi ilkin olaraq müsbət qarşılaması Tehran üçün aydın bir mesaj daşıyır.
