1919-cu il mayın 19-u Mustafa Kamal Atatürkün Samsun torpağına ayaq basaraq Türkiyənin istiqlal hərəkatının qığılcımını yandırdığı gün idi; bu hərəkat sonda 29 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulması ilə nəticələndi. Bu hadisə 30 oktyabr 1918-ci ildə Mudros atəşkəsindən sonra yunan qüvvələrinin İzmiri, fransızların Adananı, italyanların Antalya və Koniyanı işğal etdiyi, Britaniya donanmasının isə İstanbul qarşısında lövbər saldığı bir şəraitdə baş vermişdi.
ArazNews-un Anadolu Agentliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, Mustafa Kamal 9-cu ordu müfəttişi kimi bölgədə təhlükəsizliyi təmin etmək tapşırığı ilə 16 may 1919-cu ildə Bandırma gəmisi ilə İstanbuldan yola çıxmış və üç gün sonra Samsundakı Reji iskələsindən Anadolu torpağına qədəm qoymuşdu.
Onun Samsundakı উপস্থিতliyi britaniyalıların narahatlığına səbəb olmuş, altı günlük qalışdan sonra Havzaya keçmiş, burada İzmir işğalına qarşı ilk etiraz toplantısı keçirilmişdi. İstiqlal hərəkatının məşəli Samsundan Amasya, Erzurum və Sivasa çataraq bütün Anadoluya yayılmışdı. Ondokuz Mayıs Universitetinin professoru Kaya Tuncer Çağlayan bu barədə bildirib ki, Samsun Mustafa Kamalın səkkiz illik müharibədən yorulmuş millətin yeni bir mübarizəyə başlamaq gücü və cəsarətinin olub-olmadığını anladığı ilk yer idi.
Çağlayan vurğulayıb ki, Samsunun istiqlal hərəkatındakı ən mühüm rolu Mustafa Kamalı Anadolu mərkəzli milli mübarizənin mümkün olduğuna inandırması idi. O bildirib ki, Samsunun “qurtuluş şəhəri” adını qazanması tam haqlıdır.
Türkiyə Cümhuriyyəti bu il quruluşunun 103-cü ilinə daxil olur.
