سالها دانشمندان فکر میکردند با بالا رفتن سن، جزئیات خاطرات از یاد میرود. این نتیجه بیشتر از مصاحبههای رسمی و خشک آزمایشگاهی به دست آمده بود. اما وقتی محققان هزاران نفر را از طریق گوشیشان در زندگی روزمره دنبال کردند، به نتیجهای برعکس رسیدند: سالمندان میتوانند خاطرات خود را با همان جزئیات جوانترها، و گاهی حتی بیشتر، به یاد بیاورند.
در یک مطالعه، محققان بخشهایی از گفتگوهای طبیعی مردم را در طول چند روز ضبط کردند. در مطالعهای دیگر، نزدیک به چهار هزار نفر بین ۱۸ تا ۸۹ سال، هر از گاهی روی گوشیشان پیامی دریافت میکردند که از آنها میخواست هر خاطره یا فکری که همان لحظه به ذهنشان رسیده را تعریف کنند. در هر دو مورد، سالمندان نهتنها از جوانترها عقب نماندند، بلکه گاهی خاطراتشان را با جزئیات و وضوح بیشتری تعریف کردند.
به گفته پژوهشگران، شاید نتایج قدیمی آزمایشگاهی بیشتر درباره خودِ آزمایشگاه بوده تا درباره پیری. وقتی یک مصاحبهگر جوان و غریبه، در اتاقی سرد و رسمی از سالمندان سوال میپرسد، ممکن است آنها احساس فشار کنند و بخواهند همه چیز را با جزئیات اضافی توضیح دهند، یا سادهتر بگوییم، بهاندازه یک گفتگوی دوستانه و آشنا احساس راحتی نکنند.
این یافته به این معنا نیست که حافظه اصلاً با افزایش سن تغییر نمیکند. نکته اینجاست که شاید دههها نتیجهگیری درباره «افت حافظه» سالمندان، بیشتر از معذب بودن آنها در فضای آزمایش بوده تا افت واقعی حافظهشان. دانشمندان حالا میگویند پیش از هر قضاوتی درباره تواناییهای مغز سالمندان، باید روش مطالعه حافظه و پیری را از نو بازبینی کنند.
