ابراهیم ساوالان
وقتی پزشکیان در سفر خارجی و در مقابل دوربینها ترکی صحبت میکند، برخیها میگویند که «او میتواند در حریم خصوصی خودش ترکی صحبت کند ولی نباید در سفر خارجی یا در مجامع رسمی و یا در مقابل دوربینها ترکی صحبت کند».این فقط یک نظر شخصی نیست بلکه خمیر مایه استبداد و انحصاری است که فکر میکند محیط عمومی مال اوست و باید در اختیار او باشد.
همین نگرش استبدادی میگوید که «شما میتوانید شئونات مد نظر ما را در محیط خصوصی خود مراعات نکنید ولی در محیط عمومی باید آنها را مراعات کنید» و جالب آنکه، هواداران حکومت قبلی که با این نگرش حکومت فعلی مخالفند با اعمال محدودیت برای زبان ترکی در حوزه عمومی موافقند و حکومت اصفهان رژیم سابق نیز در تاریخ ۱۳۱۶/۷/۲۴ به حکومت چهار محال دستور داده بوده تا در قریه بن از جار زدن و صحبت کردن به زبان ترکی جلوگیری کند.
در اکثر شهرهای ما، کارت دعوت عروسی به زبان ترکی چاپ میشود ولی چاپ آگهی ترحیم اموات به زبان ترکی رایج نیست. زیرا کارت دعوت عروسی توسط شخصی و به شخص دیگر داده میشود و مربوط به فضای خصوصی است ولی آگهی ترحیم در اماکن عمومی نصب میشود و تکزبانی صد ساله، زبان ما را چنان از عرصه عمومی رانده که به این راحتی جرات و جسارت حضور در آن را پیدا نمیکند.
البته که این اخراج با زور دولتی همراه بوده و هنوز تابلوهای ترکی مغازهها با معضلاتی مواجه میشود و گاهگاهی نهادهایی روانه خیابان شده و آگهی ترحیمهای ترکی را از دیوارها میکنند تا حضور این زبان در فضای عمومی همچنان هزینه داشته باشد.و زبانی که از عرصه عمومی اخراج شود، روز به روز به درون خود خزیده و خصلت عمومی خود را از دست داده و تبدیل به شاخصی برای فضای خصوصی میشود. برای همین در فضاهایی مانند تهران ترکی صحبت کردن نشانه نوعی صمیمیت و داشتن رابطه عاطفی و شخصی است. برای همین خانمها، خصوصاً خانمهای جوان نمیتوانند با راننده تاکسی و فروشنده مغازه ترکی صحبت کنند زیرا ترکی شائبه صمیمیت و داشتن رابطه خصوصی را ایجاد میکند و پزشکان و اساتید دانشگاه اجازه نمیدهند تا پرستاران و دانشجویان با آنها ترکی صحبت کرده، حس نزدیکی پیدا کرده و به اصطلاح پررو شوند و شاید اگر انحصار رسانه توسط فضای مجازی شکسته نمیشد، ترکی صحبت کردن در برابر دوربینها برای پزشکیان هم سخت میبود و این فضای مجازی و جار زدن به زبان ترکی توسط هواداران تراکتور، میتواند به انحصاری صد ساله پایان دهد و ما را به همراه زبانمان وارد عرصه عمومی کند.