اسماعیل جوادی؛ عضو شورای مرکزی تشکیلات مقاومت ملی آزربایجان
در روزهای اخیر، موضوع یکسان‌سازی مدل لباس مدارس در جمهوری آزربایجان به بحثی جنجالی در فضای رسانه‌ای تبدیل شده است. برخی محافل مذهبی با رویکردی خاص و برخورداری از حمایت گسترده شماری از رسانه‌های همسو، این مسئله اجتماعی را به موضوعی ایدئولوژیک تبدیل کرده و با برجسته‌سازی بحث حجاب اسلامی، فضایی احساسی و تنش‌آلود پیرامون آن به وجود آورده‌اند. هم‌زمان، پیوند دادن این موضوع با مناسبات جمهوری آزربایجان و اسرائیل، ابعاد سیاسی تازه‌ای به ماجرا بخشیده و دامنه این جدال رسانه‌ای را به محافل و رسانه‌های ترکیه نیز گسترش داده است.
دامنه نفوذ و نقش‌آفرینی جمهوری اسلامی در فضاسازی‌های رسانه‌ای، به محافل داخلی این کشور محدود نبوده و برخی جریان‌های اسلامی و چپ در ترکیه نیز، که از حمایت‌های تهران برخوردار هستند، در تشدید این بحث و گسترش ابعاد آن نقش ایفا کرده‌اند. در این چارچوب، این گمانه مطرح می‌شود که شبکه‌های نفوذ و لابی‌های وابسته به سپاه پاسداران در تلاش‌اند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های رسانه‌ای و جریان‌های همسو، کارزار گسترده‌ای از فشار روانی و تبلیغاتی علیه دولت جمهوری آزربایجان شکل دهند. از این منظر، موضوع لباس مدارس و حجاب، فراتر از یک بحث اجتماعی، به بستری برای رقابت‌های سیاسی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی در منطقه تبدیل شده است.
روابط راهبردی و استراتژیک جمهوری آزربایجان و جمهوری ترکیه، علیرغم برخی اختلافات سطحی، آن‌چنان عمیق و مستحکم است که موضوعات پیش‌پاافتاده‌ای از این دست نمی‌تواند خدشه‌ای به آن وارد کند. اما مسئله جمهوری آزربایجان و ۴۰ میلیون تورک آزربایجانی در ایران، برای جمهوری اسلامی بسیار فراتر از یک موضوع دیپلماتیک بوده و به‌منزله «آخرین میخ بر تابوت» این نظام تلقی می‌شود. از همین رو، جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران با بهره‌گیری از موضوعات اجتماعی و تحریک قشر مذهبی، درصدد برهم زدن امنیت داخلی و اعمال فشار بر دولت جمهوری آزربایجان هستند.
جمهوری اسلامی به‌خوبی می‌داند که شاه‌کلید تحولات و پروژه‌های منتهی به پایان کار این نظام، در آزربایجان جنوبی نهفته است و هر سناریویی که رقم بخورد، این خیابان‌های تبریز، اورمیه، اردبیل و دیگر شهرهای آزربایجان خواهند بود که نقطه پایانی را رقم خواهند زد؛ موضوعی که در آن، نقش جمهوری آزربایجان تاریخی خواهد بود.
جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران برای مقابله با این خیزش تاریخی، همواره دکترین تهاجمات نظامی، نفوذ و فتنه‌انگیزی در جمهوری آزربایجان و همچنین سیاست «هویج و چماق» در برابر مطالبات هویت‌طلبانه ملت تورک آزربایجان جنوبی را به‌طور جدی دنبال می‌کنند. در کنار این سیاست‌ها، تلویزیون «سحر» و دیگر رسانه‌های دیداری و شنیداری، به همراه صدها پیج و صفحه مختلف در فضای مجازی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با رویکرد شیعه‌گرایانه علیه دولت جمهوری آزربایجان راه‌اندازی کرده است، بخشی از این اقدامات را تشکیل می‌دهند.
لایه دیگری از دکترین تهاجمی جمهوری اسلامی در داخل آزربایجان جنوبی فعالیت می‌کند که از آن با عنوان «رسانه‌های زرد» یاد می‌شود. این لایه که وابسته به سپاه سایبری است، مسئولیت مهندسی افکار عمومی در آزربایجان جنوبی را متناسب با شرایط و مقتضیات روز بر عهده دارد.
لایه دیگری نیز وجود دارد که مأموریت آن کنترل، مدیریت و مهندسی افکار عمومی با استفاده از گفتمانی بسیار نزدیک به حرکت ملی آزربایجان است. برای این بخش نیز وظایف مشخصی تعریف شده و از ظرفیت آن عمدتاً برای تقابل با شخصیت‌ها و تشکیلات حرکت ملی استفاده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که تلاش می‌شود با طرح مباحث انحرافی، انسجام شکل‌گرفته در حرکت ملی تضعیف شده و مسیر آن به سمت موضوعات حاشیه‌ای و بی‌نتیجه سوق داده شود.
در موضوع اخیر به اصطلاح حجاب در جمهوری آزربایجان و جنجال های مدیریت شده، حجم پروژه عملیاتی چنان گسترده هست که سپاه پاسداران و همه نهادهای امنیتی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران از این موضوع برای برهم زدن امنیت داخلی آزربایجان و تبدیل یک موضوع اجتماعی به یک شکاف مذهبی و تهاجم به دولت آزربایجان بسیج شده است و این بار حتی لایه زرد سایبری که در سطور فوق مورد کند و کاش قرار دادیم نیز وارد صحنه کرده اند.
از روز دوم، تمامی پیج‌های زرد وابسته به سپاه سایبری در تبریز، اورمیه، اردبیل و دیگر شهرها، برجسته‌سازی هدفمند موضوع حجاب در جمهوری آزربایجان را آغاز کردند. در این میان، برخی اکانت‌ها و حتی بعضی افراد نیز به لایک‌کردن و بازنشر فیلم‌های هدفمند روی آورده‌اند.
نکته جالب‌توجه آن است که در این میان، برخی چهره‌هایی که همواره از منافع ارمنی‌ها در برابر جمهوری آزربایجان و روسیه حمایت می‌کردند نیز به بازنشر مطالب همین پیج‌های زرد پرداخته‌اند.
اگر بخواهیم مسئله را به زبان ساده بیان کنیم، در جنجال موسوم به حجاب در جمهوری آزربایجان، رد پای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران از هر سو آشکار است.
