آراز نیوز: وزارت آموزشوپرورش سوریه با صدور دستورالعمل جدیدی، جزئیات اجرای فرمان شماره ۱۳ احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، درباره آموزش زبان کُردی در مدارس این کشور را مشخص کرد.
فرمان شماره ۱۳ که در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۶ صادر شد، شهروندان کُرد سوریه را «بخش اساسی و اصیل ملت سوریه» معرفی کرده و هویت فرهنگی و زبانی آنان را جزئی جداییناپذیر از هویت ملی سوریه دانسته است. در ماده سوم این فرمان، زبان کُردی بهعنوان یک «زبان ملی» به رسمیت شناخته شده و تدریس آن در مدارس دولتی و خصوصی مناطق دارای جمعیت قابلتوجه کُرد مجاز اعلام شده است.
بااینحال، فرمان احمد الشرع تنها چارچوب کلی این موضوع را تعیین کرده بود. جزئیات شیوه تدریس زبان کُردی اکنون در تصمیم اجرایی شماره ۲۰۶۸/۹۴۳ وزارت آموزشوپرورش سوریه مشخص شده است.
براساس دستورالعمل جدید منتشرشده از سوی خبرگزاری رسمی سوریه، آموزش زبان کُردی از سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ تمام مقاطع تحصیلی، از ابتدایی تا پایان دبیرستان، در برنامه مدارس مشمول قرار خواهد گرفت.
دانشآموزان در این مدارس هفتهای سه جلسه درس زبان کُردی خواهند داشت. این درس در کنار زبانهای عربی و انگلیسی تدریس میشود و نمره آن در مجموع نمرات نهایی دانشآموز محاسبه خواهد شد. همچنین یک جلسه در هفته به فعالیتهای آموزشی و فرهنگی مرتبط اختصاص داده میشود.
در نخستین سال اجرای طرح نیز یک دوره انتقالی پیشبینی شده است. در این دوره، دانشآموزان میتوانند دروس مطالعات اجتماعی، تاریخ، جغرافیا و فلسفه را به زبان عربی یا کُردی انتخاب کنند. بااینحال، متن تصمیم تأکید میکند که این امکان فقط در نخستین سال تحصیلی پس از اجرای دستورالعمل برقرار خواهد بود و درباره ادامه آن در سالهای بعد توضیح روشنی ارائه نشده است.
بر این اساس، تصمیم جدید به معنای تدریس کامل همه دروس به زبان کُردی نیست. دروس ریاضی، علوم و دیگر مواد آموزشی همچنان براساس برنامه عمومی وزارت آموزشوپرورش سوریه به زبان عربی ارائه خواهند شد. تنها در سال انتقالی، امکان انتخاب زبان کُردی برای تعدادی از دروس علوم انسانی وجود دارد.
تصمیم دمشق در وضعیت کنونی، زبان کُردی را بهعنوان یک درس رسمی وارد مدارس میکند، اما نظام آموزشی مستقلی که تمام دروس آن به زبان مادری کُردی تدریس شود، ایجاد نمیکند.
در اصلاحیه جدید، تعداد جلسات به سه ساعت درس و یک ساعت فعالیت آموزشی در هفته افزایش یافته، نمره زبان کُردی وارد مجموع نمرات نهایی شده و عبارت «درس انتخابی» نیز حذف شده است.
محدوده جغرافیایی اجرای تصمیم نیز هنوز کاملاً مشخص نیست. فرمان احمد الشرع تنها از مناطقی نام میبرد که شهروندان کُرد در آنها «درصد قابلتوجهی از جمعیت» را تشکیل میدهند؛ اما درصد مشخصی تعیین نشده و فهرست نهایی شهرها و مدارس مشمول نیز منتشر نشده است.
وزارت آموزشوپرورش سوریه همچنین مرکز ملی توسعه برنامههای درسی را موظف کرده است کتابها و محتوای آموزشی زبان کُردی را برای تمام مقاطع تحصیلی آماده کند. آموزگاران این درس باید دارای مدرک دانشگاهی یا مدرک مراکز تربیتمعلم و مسلط به زبان کُردی باشند. در صورت کمبود نیرو، امکان بهکارگیری دارندگان مدرک دبیرستان نیز وجود خواهد داشت؛ مشروط بر اینکه در آزمونهای کتبی و شفاهی زبان کُردی موفق شوند.
انتشار این دستورالعمل با واکنشهای متفاوتی روبهرو شده است. شماری از فعالان کُرد، به رسمیت شناختهشدن زبان کُردی و ورود آن به برنامه رسمی مدارس سوریه را اقدامی تاریخی ارزیابی کردهاند. در مقابل، گروهی معتقدند که محدودکردن کُردی به چند جلسه در هفته، حق تحصیل کامل به زبان مادری را تأمین نمیکند.
منتقدان همچنین خواهان آن هستند که در مناطق عمدتاً کُردنشین، زبان کُردی در کنار عربی به زبان آموزش دروس علمی و ادبی تبدیل شود.
در مجموع، تصمیم جدید را میتوان گامی رسمی برای ورود زبان کُردی به ساختار آموزشی دولت مرکزی سوریه دانست؛ اما این تصمیم هنوز با «آموزش به زبان مادری» فاصله دارد.
