بستهشدن تنگه هرمز و گسترش جنگ آمریکا و ایران، کارخانهها، بازارها و شبکه حملونقل آذربایجان جنوبی را مستقیماً تحت فشار قرار داده است. اختلال در ورود کالا از بنادر جنوبی، افزایش هزینه حملونقل، کمبود کشتی، توقف محمولهها در بنادر و دشوارترشدن تأمین ارز، تولید را با کمبود مواد اولیه و خطر کاهش فعالیت روبهرو کرده است.
یونس ژائله، رئیس اتاق بازرگانی تبریز، میگوید از آغاز سال جدید تاکنون هیچ ثبت سفارش تازهای برای تأمین مواد اولیه انجام نشده؛ در حالی که قیمت این مواد حدود پنج برابر افزایش یافته است. به گفته او، واحدهای تولیدی همزمان با کمبود مواد اولیه و بحران نقدینگی دستوپنجه نرم میکنند، منابع مالی وعدهدادهشده هنوز به بانکهای استان نرسیده و میزان پرداخت تسهیلات نیز کمتر از ۶۰ همت است. این وضعیت تنها نتیجه جنگ و ناامنی در هرمز نیست؛ سیاستهای داخلی رژیم ایران در زمینه ثبت سفارش، تخصیص ارز، پرداخت تسهیلات، ترخیص کالا و رفع تعهدات ارزی نیز فشار بر تولیدکنندگان را چند برابر کرده است.
وابستگی صنایع آذربایجان به واردات مواد اولیه گسترده است؛ تنها در یک ماه برای ورود حدود ۱۲۰ میلیون دلار مواد پتروشیمی، ورقهای فولادی و آلومینیومی، فروسیلیکومنگنز، نخ پلیاستر، مواد شیمیایی، قطعات صنعتی و مواد مورد نیاز صنایع غذایی مجوز صادر شده بود. همزمان، خسارت مستقیم جنگ به واحدهای اقتصادی آذربایجان شرقی حدود دو هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان برآورد شده، اما فقط ۶۴۰ میلیارد تومان آن پرداخت شده است. کمبود سرمایه در گردش نیز بازار مرغ، کشاورزی و فعالیت کارخانهها را مختل کرده است. در آذربایجان غربی نیز دستکم ۴۲ واحد تولیدی آسیب دیدهاند و یک کارخانه آرد و نشاسته پس از هدف قرار گرفتن، شمار کارکنان خود را از ۱۳۵ نفر به ۷۰ نفر کاهش داده و بقیه کارگران را به بیمه بیکاری معرفی کرده است.
با این حال، اقتصاد آذربایجان هنوز کاملاً فلج نشده است. مرزهای زمینی با ترکیه، عراق، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و نخجوان بخشی از فشار ناشی از اختلال در مسیرهای دریایی را کاهش دادهاند.
ناظران میگویند اگر آذربایجان جنوبی اختیار سیاستهای اقتصادی، بانکی و ترانزیتی خود را در دست داشت، میتوانست با توسعه مسیرهای زمینی به ترکیه، قفقاز و دریای سیاه، وابستگی به بنادر جنوبی و تنگه هرمز را کاهش دهد.
