یک تحلیل منتشرشده در نشریه نشنال اینترست می‌گوید جنگ ایران اهمیت ژئوپولیتیکی آذربایجان را در معادلات انرژی، ترانزیت و رقابت‌های راهبردی میان قدرت‌های جهانی بیش از پیش برجسته کرده است.

به گزارش آراز نیوز، نشریه نشنال اینترست در تحلیلی درباره پیامدهای جنگ ایران نوشت که حمله پهپادی ایران به منطقه نخجوان در جمهوری آذربایجان نشان‌دهنده حساسیت فزاینده موقعیت باکو در معادلات ژئوپولیتیکی منطقه است. پس از این حادثه، الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان از تهران خواست عذرخواهی کند و مسئولان این حمله را مجازات نماید و در عین حال نیروهای مسلح این کشور را برای اقدامات تلافی‌جویانه آماده کرد.

در واکنش به این حادثه، کاخ سفید نیز حمله به خاک آذربایجان را محکوم کرد و اعلام کرد حمله به سرزمین شرکای آمریکا در منطقه غیرقابل قبول است. به نوشته نشنال اینترست، استفاده واشینگتن از واژه «شریک» برای توصیف آذربایجان نشان‌دهنده تغییر رویکردی است که فراتر از بحران فعلی معنا پیدا می‌کند.

در این تحلیل آمده است که ایالات متحده در حال ترسیم نقشه‌ای راهبردی برای اتصال آسیای مرکزی به اروپا از طریق قفقاز جنوبی است و آذربایجان در مرکز این مسیر قرار دارد. دلیل این اهمیت موقعیت جغرافیایی خاص این کشور است، زیرا آذربایجان تنها کشوری است که همزمان با روسیه و ایران مرز مشترک دارد و هر مسیر زمینی میان اروپا و شرق آسیا که بخواهد از کنترل مسکو یا تهران خارج باشد، ناگزیر باید از قفقاز جنوبی و خاک آذربایجان عبور کند.

در همین چارچوب، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا طرحی با عنوان «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی» را مطرح کرده که هدف آن ایجاد یک کریدور (زنگه‌زور) ترانزیتی میان سرزمین اصلی آذربایجان، نخجوان، تورکیه و سپس اروپا است. این مسیر برای انتقال انرژی، مواد معدنی و کالاهای تجاری طراحی شده و می‌تواند بدون عبور از خاک روسیه یا ایران، آسیای مرکزی را به اروپا متصل کند.

این تحلیل همچنین به نقش آذربایجان در انتقال انرژی حوزه خزر اشاره می‌کند. بخشی از نفت میدان‌های بزرگ قزاقستان از طریق دریای خزر به باکو منتقل شده و سپس از طریق خط لوله باکو–تفلیس–جیهان به دریای مدیترانه و بازارهای جهانی می‌رسد. افزون بر آن، ترکمنستان با داشتن یکی از بزرگ‌ترین ذخایر گاز جهان می‌تواند از طریق خط لوله‌ای که به آذربایجان متصل می‌شود، گاز خود را از مسیر کریدور گاز جنوبی به اروپا صادر کند؛ مسیری که بدون عبور از خاک روسیه به بازارهای اروپایی می‌رسد.

به نوشته نشنال اینترست، چنین طرح‌هایی می‌تواند وابستگی اروپا به انرژی روسیه را کاهش دهد و همزمان نفوذ ایران در مسیرهای ترانزیتی منطقه را نیز تضعیف کند. از همین منظر، حمله ایران به نخجوان تلاشی برای اخلال در پروژه‌های زیرساختی و مسیرهای جدید تجارت منطقه‌ای تلقی شده است.

در ادامه این تحلیل آمده است که نخجوان در شرایط کنونی به نقطه‌ای راهبردی در شبکه حمل‌ونقل هوایی نیز تبدیل شده است. با بسته شدن برخی مسیرهای شمالی به دلیل جنگ اوکراین و محدودیت‌های مسیرهای جنوبی، بخش مهمی از پروازهای شرق و غرب از فضای هوایی این منطقه عبور می‌کند و به نوعی به گلوگاه مهمی در مسیرهای هوایی میان اروپا و آسیا تبدیل شده است.

نشنال اینترست همچنین به پیوندهای فرهنگی و ملی میان آذربایجان و جمعیت تورک آذربایجانی در ایران اشاره می‌کند و می‌نویسد این جمعیت یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های ائتنیکی در ایران به شمار می‌رود و در ساختار سیاسی، اقتصادی و اداری کشور نیز حضور گسترده دارد.

به نوشته این تحلیل، هیچ کشوری به اندازه جمهوری آذربایجان از نظر فرهنگی، جغرافیایی و سیاسی با تحولات داخلی ایران پیوند ندارد. از این رو اگر ایران پس از جنگ وارد یک دوره گذار سیاسی شود، آذربایجان می‌تواند نقشی مهم در ثبات مناطق شمالی ایران، مدیریت تجارت مرزی و اتصال دوباره ایران به شبکه‌های تجاری منطقه ایفا کند.

در پایان این تحلیل تأکید شده است که استفاده آمریکا از واژه «شریک» برای آذربایجان تنها یک توصیف سیاسی نیست، بلکه نشان‌دهنده جایگاه رو به افزایش این کشور در معادلات راهبردی منطقه است.