بابک چلبی: احتمال تغییر رفتار واحدهایی از ارتش ایران صفر نیست

10 ساعت پیش 3 دقیقه مطالعه
 بابک چلبی: احتمال تغییر رفتار واحدهایی از ارتش ایران صفر نیست


بابک چلبی، پژوهشگر و فرمانده پیشین واحدهای نیروهای ویژه ارتش (آرتش)، در گفت‌وگو با سایت haqqin.az درباره شرایط ارتش ایران در بستر اعتراضات اخیر گفته است در شرایط فعلی «انتقال دسته‌جمعی ارتش به سوی معترضان بعید است»، اما در عین حال تأکید کرده «احتمال تغییر رفتار واحدهایی از ارتش صفر نیست». به گفته او: «ارتش ساختاراً بر پایه انضباط و اجرای اوامر بنا شده، اما احتمال تغییر رفتار برخی واحدها صفر نیست. اگر اعتراضات طولانی و فراگیر شوند، اگر قدرت مرکزی تضعیف شود و توان تأمین امنیت پایه را از دست بدهد، آن‌گاه اولویت ارتش می‌تواند محافظت از مناطق و جوامع محلی باشد نه از رژیم.»

بابک چلبی درباره ساختار ارتش گفته است که در داخل ارتش «یک سلسله‌مراتب منافع روشن وجود دارد». به گفته او «فرماندهی عالی با سیستم به‌طور مستقیم گره خورده، زیرا موقعیت، درآمد و امنیت آن به رژیم وابسته است». او درباره افسران میان‌رده گفته «در موقعیت دوگانه‌تری هستند؛ آنها مشکلات واقعی جامعه را بهتر درک می‌کنند و در نتیجه بیشتر به معترضان حس همدلی دارند، اما ناچار به احتیاط شدیدند». درباره سربازان وظیفه نیز گفته: «سربازان از همان طبقات اجتماعی می‌آیند که معترضان از آن می‌آیند و از نظر روانی به آنها نزدیک‌ترند، اما ترس از مجازات و کنترل شدید مانع ابراز همبستگی علنی می‌شود.»

او وضعیت اقتصادی ارتش را نیز عامل مهم دانسته و گفته است «تورم دستمزدها را بی‌ارزش کرده، تضمین‌های اجتماعی کاهش یافته و تأمین مالی ساختارهای ایدئولوژیک و موازی در اولویت است»، موضوعی که «حس بی‌عدالتی را تقویت می‌کند، به‌ویژه در بخش‌های منتسب به ارتش منظم». چلبی همچنین اعلام کرده سطح بی‌اعتمادی رهبری دینی به ارتش «همچنان بالا» است و گفته آیت‌الله‌ها «به‌طور آگاهانه از تمرکز قدرت جلوگیری می‌کنند، ساختار فرماندهی را خرد می‌کنند و سازوکارهای چندلایه نظارتی ایجاد می‌کنند تا ارتش امکان ابتکار سیاسی نداشته باشد». او تأکید کرده این بی‌اعتمادی «ریشه در ترس از تکرار سناریوی مداخله نظامی» دارد.

چلبی با مقایسه ارتش امروز و ارتش دوره محمدرضا شاه گفته است که «اعتبار حرفه افسری، سطح تأمین، آموزش و همکاری بین‌المللی به‌شدت سقوط کرده است» و افزوده است: «اگر در دوره سلطنت، حرفه افسری شغل پرستیژدار محسوب می‌شد، امروز ارتش زیر فشار ایدئولوژیک، محدودیت مالی و انزوای بین‌المللی قرار دارد، که انگیزه را کاهش و تنش داخلی را افزایش می‌دهد.» او درباره لایه‌های ارتش گفته «در ارتش منظم، تعهد ایدئولوژیک عمیق به روحانیت وجود ندارد و وفاداری عمدتاً بر پایه ترس و اجبار است». او همچنین گفته «میان افسران جوان و سربازان، بی‌اعتمادی پنهان نسبت به رهبری دینی-سیاسی محسوس است، هرچند ابراز آن بسیار خطرناک است.» چلبی در پایان گفته است: «ظاهراً ارتش ستون نظام دیده می‌شود، اما در باطن ساختاری با بار متراکم از تضادهاست. این تضادها شاید به شورش فوری منجر نشود، اما احتمال بی‌طرفی یا انفعال ارتش در لحظه بحران جدی سیاسی را افزایش می‌دهد و برای هر قدرت مرکزی این یکی از خطرناک‌ترین سناریوهاست.»