Bu gün, 8 noyabrda Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət paytaxtı Şuşanın işğaldan azad edilməsinin 6-cı ildönümü qeyd olunur. 28 illik işğaldan sonra 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı azad edilən bu tarixi şəhər bu gün milli qələbənin, doğma torpaqlara qayıdışın və Azərbaycanın mədəni irsinin dirçəlişinin simvoluna çevrilib.
Şuşa 1752-ci ildə Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xan tərəfindən salınıb və zaman keçdikcə Azərbaycanın və Qafqazın ən mühüm mədəniyyət, ədəbiyyat və musiqi mərkəzlərindən birinə çevrilib.
Azərbaycan mədəniyyətinin və incəsənətinin bir çox görkəmli nümayəndəsinin vətəni olan bu şəhər 1992-ci il mayın 8-də Ermənistan qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Bunun ardınca Şuşanın təxminən 22 min azərbaycanlı sakini didərgin düşüb, şəhərin tarixi və mədəni irsinin bir hissəsi isə zərər görüb.
Nəhayət, 2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Ordusu Şuşa ətrafındakı yüksəkliklərdə və meşələrdə gedən ağır döyüşlərdən sonra şəhər üzərində nəzarəti geri qaytarıb. Şuşanın azad edilməsi 44 günlük Qarabağ müharibəsinin dönüş nöqtəsi olub və müharibənin başa çatmasına, Azərbaycanın qələbəsinə zəmin yaradıb.
Şuşa Azərbaycan xalqı üçün bir şəhərdən daha artıqdır. Bu şəhər Molla Pənah Vaqif, Xurşidbanu Natəvan və Üzeyir Hacıbəyli kimi adlarla bağlıdır və Azərbaycanın ədəbiyyat, musiqi və milli fikir tarixində xüsusi yer tutur.
Azad edildikdən sonra, 2021-ci ildə Azərbaycan hökuməti Şuşanı ölkənin mədəniyyət paytaxtı elan edib, tarixi abidələrin, məscidlərin, məktəblərin və şəhər infrastrukturunun bərpası üçün geniş proqrama start verilib.
«Xarıbülbül» musiqi festivalının və Vaqif Poeziya Günlərinin yenidən keçirilməsi də bu tarixi şəhərin mədəni statusunun dirçəldilməsi istiqamətində göstərilən səylərin bir hissəsi olub.
«Böyük Qayıdış» proqramı çərçivəsində illərlə didərgin həyat yaşamış azərbaycanlı ailələr Şuşadakı evlərinə qayıdırlar. Rəsmi statistikaya görə, indiyədək şəhərə qayıdan sakinlərdən 625 nəfəri dövlət proqramları vasitəsilə işlə təmin olunub, bərpa və ailələrin məskunlaşdırılması prosesi isə davam edir.
2023-cü ildən etibarən 8 noyabr Azərbaycanın Zəfər Günü olmaqla yanaşı, həm də «Şuşa Şəhəri Günü» kimi qeyd olunur. Bu gün Azərbaycan şəhidlərinin xatirəsini, əsgərlərin fədakarlığını və didərgin ailələrin mübarizəsini yaşadır.
Bu gün Şuşa təkcə hərbi qələbənin yadigarı deyil. O, sakinlərinin qayıdışı, türk musiqisinin və mədəniyyətinin dirçəlişi, tarixi evlərin və məhəllələrin bərpası ilə həyatının yeni səhifəsini açan şəhərdir.
Qarabağın mədəniyyət incisi olan Şuşa yenidən Azərbaycanın üçrəngli bayrağı, musiqi sədaları və doğma torpağın övladlarının varlığı ilə tanınır. Bu, Azərbaycan xalqının öz tarixi, mədəniyyəti və milli kimliyi ilə qırılmaz bağının simvoludur.
