Azərbaycan türk millətinin qəhrəman övladları!
1324-cü şəmsi ilinin 12 Şəhrivəri (1945-ci il sentyabrın 3-ü) — Azərbaycan Demokrat Firqəsinin yaranma günü — xalqımızın müasir tarixinin ən unudulmaz günlərindən biridir. Bu gün üç ay sonra, 21 Azərdə (dekabrın 12-də) Seyid Cəfər Pişəvərinin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Milli Hökumətinin qurulması ilə nəticələnən hərəkatın başlanğıcı oldu və xalqımızı azadlıq, ədalət, milli suverenlik və öz işlərini özü idarə etmək dadı ilə tanış etdi.
12 Şəhrivər bəyannaməsi, xalqımızın hüquqlarının onilliklər boyu görməzdən gəlindiyi bir şəraitdə, Azərbaycan xalqının milli, ictimai və siyasi hüquqlarının bərpası üçün bir çağırış idi. Milli Hökumət də qısa ömrü ərzində Azərbaycan xalqının azad, mütərəqqi və ədalətə əsaslanan bir cəmiyyət qura biləcəyini sübut etdi. Lakin bu tarixi təcrübə hərbi yürüş və azadlıq tərəfdarlarının qətliamı ilə sona çatdı və bundan sonra Azərbaycana qarşı ayrı-seçkilik və müstəmləkəçi siyasətlər davam etdi. 1979-cu il inqilabı da bu vəziyyətə son qoymaq əvəzinə, istibdadı din pərdəsi altında yenidən istehsal etdi.
Bəyanatın davamı
Onilliklər boyu davam edən sərkoblara, edamlara, həbslərə, sürgünlərə, senzuraya və inkara baxmayaraq, 12 Şəhrivər və 21 Azər ideyaları heç vaxt yox olmayıb. Bu gün həmin ideyalar Azərbaycanın yeni nəsli tərəfindən, XXI əsrin dili və tələbləri ilə yenidən ümumi bir tələbə çevrilib.
Bu gün "Azadlıq, ədalət, milli hökumət" sadəcə tarixi bir dövrün xatırlanması deyil; Azərbaycan xalqının siyasi və milli tələbinin və gələcəyə baxışının yığcam ifadəsidir.
Biz, Cənubi Azərbaycanın siyasi təşkilatları, xalqımızın hüquqlarının tapdalanması, inkarı və sərkobu dövrünün sona çatması lazım olduğuna inanırıq. Azərbaycan xalqının öz siyasi, iqtisadi, ictimai və mədəni taleyini müəyyən etmək və gələcəyi barədə azad şəkildə qərar vermək hüququ var. Öz müqəddəratını təyin etmək hüququ beynəlxalq hüquqda tanınan təməl bir hüquqdur və heç bir qüvvə bu hüququ bir xalqdan əbədi olaraq ala bilməz.
Biz elə bir gələcək istəyirik ki, orada azadlıq, ədalət, demokratiya, sekulyarizm, insan hüquqları və vətəndaşların bərabərliyi hökumətin təməlini təşkil etsin; elə bir hökumət ki, orada heç bir vətəndaş milliyyəti, dili, məzhəbi, cinsi və ya siyasi əqidəsinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmasın.
Biz Azərbaycan türk millətinin öz dilini, mədəniyyətini, tarixini və milli kimliyini qorumaq və inkişaf etdirmək hüququnu vurğulayır, ana dilində təhsili və mədəni-ictimai hüquqlardan yararlanmağı xalqımızın təbii hüquqları hesab edirik. Eyni zamanda, Azərbaycandakı bütün milli, məzhəbi və siyasi azlıqların hüquqlarını müdafiə edir və gələcəyimizi qarşılıqlı hörmətə, çoxluğa və dinc yanaşı yaşamaya əsaslanan bir gələcək kimi görürük.
Biz inanırıq ki, İranda yaşayan müxtəlif xalqlar bir millətin digəri üzərində hökmranlığı olmadan öz siyasi gələcəkləri barədə qərar verə bilməlidirlər. Bu baxımdan, istibdaddan çıxış və demokratik gələcək qurmaq üçün bütün əzilən xalqlar arasında əməkdaşlıq və həmrəyliyi tarixi bir zərurət hesab edirik.
İslam Respublikası bu gün özünün ən dərin siyasi, iqtisadi və ictimai böhranlarından birində yerləşir. Rejimin macəraçı və müharibəpərəst siyasətləri və İran cəmiyyətinə sırınan müharibələr xalqa ağır xərclər gətirib. Cənubi Azərbaycanda da bunun nəticələri iqtisadi fəaliyyətin azalması, işsizliyin artması, alıcılıq qabiliyyətinin düşməsi və yoxsulluğun kəskinləşməsi şəklində özünü göstərib və yaxın gələcəkdə daha geniş ictimai böhranlara səbəb ola bilər. Xalqımız müharibəpərəst siyasətlərin və müstəbid rejimin sağ qalmasının xərcini ödəməməlidir.
Eyni zamanda, Azərbaycanın ətraf mühitinin dağıdılması və təbii sərvətlərinin talanması davam edir; su böhranı, meşələrin və otlaqların məhv edilməsi və təbii ehtiyatların məsuliyyətsiz istismarı gələcək nəsillərin gələcəyini təhdid edir. Biz Azərbaycanın ehtiyatlarını və sərvətlərini öz xalqımızın milli sərvəti hesab edirik və onların idarə olunmasının xalqın mənafeyi, bilik, şəffaflıq və davamlı inkişaf əsasında olmalı olduğuna inanırıq.
Biz insana və cəmiyyətin rifahına xidmət edən bir iqtisadiyyat istəyirik; şəffaflığa, korrupsiya və rüşvətxorluqla mübarizəyə, bərabər imkanların yaradılmasına, elmi-texnoloji inkişafa, gənclərin işlə təmin olunmasına və uşaqların, gələcək nəsillərin gələcəyinin təmin olunmasına əsaslanan bir iqtisadiyyat. Yoxsulluq, işsizlik, mühacirət, narkomaniya, ictimai bəlalar və mədəni-elmi geriləmə mövcud strukturun davamı ilə həll edilə bilməz və cəmiyyətin idarə edilməsi üsulunda köklü dəyişiklik tələb edir.
Biz həmçinin dinin dövlətdən ayrılmasını və vətəndaşların dini və qeyri-dini inanclarının tam azadlığını vurğulayırıq. Heç bir məzhəb və dini qurum vətəndaşların hüquq və azadlıqları üzərində hökmranlıq etməməli, qanun xalqın iradəsi və insan hüquqları prinsipləri əsasında olmalıdır.
Azərbaycanın qəhrəman xalqı!
Bu gün hər zamankından daha çox həmrəyliyə, şüura, təşkilatlanmaya və milli məsuliyyət hissinə ehtiyacımız var. Siyasi baxış fərqləri bizi xalqımızın gələcəyini müəyyən edən ortaq prinsiplərdən uzaqlaşdırmamalıdır.
Biz Azərbaycanın bütün siyasi, ictimai, mədəni qüvvələrini, ziyalılarını, gənclərini və qadınlarını xalqımızın azadlığını, ədalətini və milli hüquqlarını müdafiə etməkdə birləşməyə və azad, demokratik bir gələcək qurmaq üçün çalışmağa çağırırıq.
Biz Azərbaycan xalqının milli hüquqlarına, azadlığına və öz müqəddəratını təyin etmək hüququna hörmət edən bütün xalqlara və qüvvələrə dostluq və əməkdaşlıq əlimizi uzadırıq. Bizim istədiyimiz gələcək müharibə və düşmənçilik gələcəyi deyil; xalqlar arasında sülhə, yanaşı yaşamağa, əməkdaşlığa və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir gələcəkdir.
Bu gün, 12 Şəhrivərin və Azərbaycan Milli Hökumətinin tarixi təcrübəsindən ilham alaraq, tarixi tələbimizi bir daha vurğulayırıq:
Azadlıq, ədalət və milli hökumət Azərbaycan xalqının hüququdur.
Yaşasın Azərbaycan!
Yaşasın Azərbaycan türk milləti!
Var olsun azadlıq, ədalət və milli hökumət!
Cənubi Azərbaycan Siyasi Təşkilatları Əməkdaşlıq Şurası — Qatəş
12 Şəhrivər 1405 (2026-cı il sentyabrın 3-ü)
