Naxçıvan hava limanını hədəfə almaqla Azərbaycan-Naxçıvan əlaqəsini zəiflətmə cəhdi
Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanının İran tərəfindən hədəfə alınması təsadüfi hadisə kimi qiymətləndirilmir və müşahidəçilərə görə bu addım müəyyən strateji məntiqə əsaslanır. Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycanın əsas ərazisi ilə birbaşa quru əlaqəsinə malik deyil və bu əlaqə böyük ölçüdə hava nəqliyyatı vasitəsilə təmin olunur. Bu səbəbdən Naxçıvan hava limanı regionun ən vacib kommunikasiya və logistika infrastruktur obyektlərindən biri hesab edilir.
Bu hava limanının hədəfə alınması Naxçıvanla Azərbaycanın əsas hissəsi arasındakı əlaqəni zəiflətmək və ya məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıya bilər. Belə bir çərçivədə bu hücum yalnız müəyyən bir obyektə qarşı hərbi əməliyyat deyil, eyni zamanda regionun kommunikasiya və logistika imkanlarına təsir göstərə biləcək addım kimi də qiymətləndirilir.
Mütəxəssislər xatırladır ki, regionda belə yanaşma əvvəllər də müşahidə olunub. 1990-cı illərdə Ermənistanın Naxçıvana tətbiq etdiyi blokada siyasəti dövründə də bu bölgənin Azərbaycanın əsas ərazisi ilə əlaqəsini məhdudlaşdırmağa yönəlmiş addımlar atılmışdı. Bu baxımdan Naxçıvandakı həyati infrastrukturun hədəfə alınması həmin təzyiq və təcrid siyasətini xatırladır.
Eyni zamanda bəzi analitiklər hesab edir ki, İranın region ölkələrinə və qonşularına qarşı həyata keçirdiyi hücumlar ölkənin ətrafındakı geosiyasi mühiti çətin və müəyyən mənada geri dönməz bir mərhələyə gətirib çıxarıb. Hətta İran bu müharibədən ciddi zərər görmədən çıxsa belə, region ölkələri ilə münasibətləri necə yenidən normallaşdıracağı və regional əməkdaşlığı necə bərpa edəcəyi sualı ilə üz-üzə qalacaq.
Bu kontekstdə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan da daha əvvəl bu yanaşmanı “son dərəcə səhv strategiya” kimi qiymətləndirmiş və bunun nəticələri barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Buna görə də bəzi müşahidəçilər hesab edir ki, İranın regiondakı müxtəlif ölkələri hədəfə alan addımları rasional və strateji hesablamalarla izah edilə bilməz. Onların fikrincə, bu yanaşma siyasi məntiqdən çox ideoloji və genişlənməyə yönəlmiş baxışla bağlıdır və regionun geosiyasi reallıqlarını tam qəbul etməmək, həmçinin qonşu ölkələrin suverenliyinə kifayət qədər hörmət göstərməmək ilə əlaqələndirilir.
Eyni çərçivədə tənqidçilər bildirir ki, İran hakimiyyəti son illərdə bəzi region ölkələrinə, xüsusilə Körfəz ölkələrinə və Azərbaycan Respublikasına qarşı yuxarıdan baxan və təhqiredici yanaşma nümayiş etdirib. Məsələn, bəzi rəsmi və ya hakimiyyətə yaxın media mövqelərində Azərbaycandan “Bakı Respublikası” və ya hətta “İranın bir vilayəti” kimi bəhs olunub. Müşahidəçilərə görə bu cür ifadələr həmin ölkələrin müstəqilliyini tam qəbul etməyən yanaşmanı əks etdirir.
Bu qiymətləndirmələrə əsasən, infrastrukturun hədəfə alınması və ya qonşularla gərginliyin artırılması kimi addımlar İranın regional maraqlarına xidmət etməkdən daha çox uzunmüddətli perspektivdə həm ölkənin özünə, həm də bütün regiona əlavə xərclər və risklər yarada biləcək ciddi strateji hesab səhvinin göstəricisi hesab olunur.