Mehmed Emin Resulzade’nin Vefatının 63. Yılı

Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mehmet Emin Resulzâde 1884’te Bakü’de dünyaya geldi. Çalışma hayatına 19 yaşında iken gazete yazarlığı ile başladı. Tiflis’te yayınlanan Şark-i Rus, Azerbaycan’da Hüseyinzâde Ali Bey Turan’ın Hayat ve Füyuzat ile Ahmet Ağaoğlu’nun Irşat ve Terakki gazetelerinde yazdı. Bakü’de haftalık Tekâmül, sonra Yoldaş dergilerini yayınladı.

Azerbaycan Devlet fikrinin ve istiklal aşkının canlı bir örneği ve sönmez meş’alesi olan Mehmed Emin Resulzade, düşmanlarının Azerbaycan milli kurtuluş hareketini baltalamaya çalışmaları karşısında davası uğruna verdiği savaş ve kurduğu Müsavat adlı partisi ile hafızalardan kazınmamıştır. Ayrıca Resulzade, milli bilinci yeni yeni gelişmeye başladığı Azerbaycan-Türk toplumunun önünde bulunmuş, geri zihniyet ve Rusya’ya karşı kalemiyle elli yıla yakın savaşmıştır.

Ali Bey Hüseyinzade’nin Müslümanlığı yalnız bir din, milliyeti de Türklük olarak ifade eden görüşleri, Mehmed Emin Resulzade üzerinde de etkili olmuştur. Aralık 1906’da Tekâmül gazetesini çıkarmaya başlayan Resulzade, bu gazetede bir makalesinde bütün insanların, milletlerin, sınıfların hukukta ve seçimde eşit olması gerektiğini söylemiştir. Resulzade’nin bu tezi daha sonraki yıllarda insanlara milletlere istiklal şeklinde formüle ettiği bir mefkûreye dönüşmüştür.

1905’te siyâsete atıldı. Çarlık yönetimine karşı gizli bir dernek kurdu. Takibata uğrayınca Türkiye’ye kaçtı. 1913’te Çarlık yönetimi af çıkarınca Bakü’ye döndü.

1917’de Bağımsız Azerbaycan fikrini savunan Müsâvât Partisi’nin başkanı oldu. Türkistan’daki diğer Türk Cumhuriyetleri’nin de Rusya’dan ayrılması ve Türk Devletleri Federasyonu kurulması fikrini savunuyordu.

28 Mayıs 1917’de Azerbaycan Cumhuriyeti kuruldu ve ilk cumhurbaşkanı oldu. Cumhuriyet iki yıl yaşadı. Kızıl Ordu Azerbaycan’ı işgal edince Resulzâde önce Almanya’yla gitti. Ikinci Dünya Savaşı sonunda Almanya teslim olunca Türkiye’ye geldi, Ankara’ya yerleşti.

6 Mart 1955’te vefat etti.

İdeal bir Türk milliyetçisi ve imanlı bir Müslüman olan Resulzade, devlet idaresinde milliyetle dini inançların ayrı düşünülmesi gerektiğini söylerken bu iki ifadenin soysal hayatta birbirini tamamladığını düşünüyordu. Resulzade, Açık Söz’ün ilk sayısında milliyetçilikle ilgili yazdığı “Tuttuğumuz Yol” isimli makalesinde milli kimlikle ilgili şu şekilde bir açıklama yapmıştır: “Sağlam, metin ve uyanık mefkûreli bir milliyet getirmek istiyorsak şayet mutlaka üç esasa sarılmalıyız: Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak.” Resulzade’nin bu sözleri onun Ziya Gökalp fikriyatına ne kadar bağlı olduğunu göstermektedir.

Araz News ailesi olarak Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mehmet Emin Resulzade’yi ölümünün 63. yıl dönümünde rahmet ve minnetle anıyoruz. Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.